BIOLOGIYANI O‘QITISHDA FOYDALANILADIGAN METODLAR

Slayd 1

BIOLOGIYANI O‘QITISHDA FOYDALANILADIGAN METODLAR

Slayd 2

Reja:
01
O‘qitish metodlarining umumiy tavsifi.
02
Og‘zaki, ko‘rgazmali, amaliy metodlar va ularning turlari.
03
O‘qitishning faol metodlari.

Slayd 3

O‘qitish metodlari – o‘quv-tarbiya jarayonining tarkibiy qismi bo‘lib, ularsiz ta’lim maqsadi, vazifalarini amalga oshirish, o‘quv materiallari mazmunini o‘zlashtirish mumkin emas.

Slayd 4

O‘qitish metodlari – yagona ta’lim jarayonining ikkita subyekti bo‘lgan o‘qituvchining pedagogik va o‘quvchilarning o‘quv-bilish faoliyatini uyg‘unlashtiruvchi, hamkorligini ta’minlovchi faoliyat usulidir.
O‘qitish metodlari – o‘quvchilarni o‘qitish, tarbiyalash va rivojlan­ti­rish maqsadida qo‘llaniladi. Bu ularning asosiy funksiyalari sanaladi, shuningdek, metodlarning undovchi, rag‘batlantiruv­chi, uyushtiruvchi va nazorat qiluvchi funksiyalari ham mavjud.
Metod (usul) – bu muayyan maqsadga erishish yo‘lidir.

Slayd 5

O‘qitish metodlari – o‘qitishning moddiy vositalari bo‘lgan darslik, ko‘rgazmali, didaktik va tarqatma materiallar bilan uzviy bog‘langandir.
O‘qitish metodlari – darsning barcha bosqichlari, tashkiliy qism, o‘quvchilarning yangi mavzuni o‘rganish, o‘quvchilarning bilish faoliyatini tashkil etish va boshqarish, o‘quvchilarning o‘zlashtirgan bilimlarini nazorat qilish va baholash, olingan natijalarni tahlil qilish, uy vazifasini berishda va so‘rashda ham foydalaniladi.

Slayd 6

O‘qitish metodlari
Reproduktiv
Faol

Slayd 7

Reproduktiv
Ko‘rgazmali
Amaliy
Og‘zaki
Kuzatish

Slayd 8

Og‘zaki metodlar
Og‘zaki metodlar – qisqa muddatda katta hajmdagi o‘quv materialini o‘quvchilar ongiga yetkazish, muammoli vaziyatlarni vujudga keltirish, ularni hal etish yo‘llarini ko‘rsatish, o‘quvchilarning nutqini rivojlantirish imkonini yaratadi.

Slayd 9

O‘qitishning og‘zaki metodlari qo‘llanilganda o‘qituvchining so‘zi o‘quvchilarning bilim olishlari uchun asosiy manba hisoblanadi, ya’ni o‘qituvchi o‘quvchilarga so‘zlar vositasida bilim beradi, o‘quvchilar faoliyatini eshitish, fikr yuritish, berilgan savollarga javob topishga yo‘naltiradi.

Slayd 10

O‘qitish metodlari
Suhbat
Hikoya
Ma’ruza

Slayd 11

Suhbat metodi – yordamida o‘quvchilarning avval o‘zlashtirgan bilim va ko‘nikmalari faollashtiriladi, tizimga solinadi, umumlashtiriladi, xulosa chiqariladi va yangi o‘rganilayotgan tushuncha bilan o‘zaro aloqadorligi yoritiladi. Shuni qayd etish kerakki, o‘quvchilarning avval o‘zlashtirgan bilimlari asosida yangi mavzuni savollar yordamida o‘zlashtirish imkonini beradigan mavzular suhbat metodi vositasida o‘rganish tavsiya etiladi.
Suhbat – dialogli ta’lim berish va o‘rganishning savol–javobli yo‘li.

Slayd 12

Hikoya – o‘quvchilarga o‘quv materialini yaxlit holda savollar berib, uzmasdan bayon etishni nazarda tutadi, u o‘rganayotgan materialga qiziqishni uyg‘otish uchun qo‘llaniladi.
Hikoya qilishga asosiy talab – materialni hissiy yetkazib berish, san’atkorona, ta’sirchan bayon qilishdan iborat.

Slayd 13

Ma’ruza
Ma’ruza – davomli vaqt ichida o‘qituvchi tomonidan katta hajmdagi o‘quv materialining monologik bayon qilishi, muammoli vaziyatlarni vujudga keltirish, ularni hal etish yo‘llarini ko‘rsatish, o‘quvchilarning nutqini rivojlantirish imkonini yaratadi.

Slayd 14

Ma’ruza mazmuni va didaktik maqsadiga ko‘ra quyidagilarga bo‘linadi:
Kirish ma’ruzasi
Muammoli ma’ruza
Umumlashtiruvchi ma’ruza

Slayd 15

Ko‘rgazmali metod
O‘qitish jarayonida ko‘rgazmali metodlarning qo‘llanilishi, o‘quv materiali mazmunidan kelib chiqqan holda obyektlar va hodisalarni hissiy idrok etish, ularni taqqoslash, o‘ziga xos xususiyatlarni aniqlash, umumlashtirish, sintezlash, xulosa yasashga imkon beradi.
Biologik obyektlarni kuzatish, ular ustida tajribalar o‘tkazish, olingan nazariy bilimlarni amaliyotga qo‘llash, o‘rganilgan hodisalarni sxema, jadvallar asosida aniqlashtirish va tasniflash imkonini beradi.

Slayd 16

Amaliy metodlar guruhi
O‘quvchilarning o‘zlashtirgan nazariy bilimlarini amaliyotda qo‘llash, o‘quv va mehnat, ko‘nikma hamda malakalarini shakllantirish, ijodiy qobiliyatlarini o‘stirish, hayotga tayyorlash, kasbga yo‘llash imkonini beradi. Ushbu metod o‘qitish jarayonida ko‘rgazmali, muammoli, og‘zaki metodlar bilan uyg‘unlashgan holda qo‘llaniladi.

Slayd 17

Faol metodlar – muammoli vaziyatlarni vujudga keltirib, o‘quvchilarning kichik guruhlarida hamkorlikda ishlab, muammoni hal etish, murakkab savollarga javob topish va tahlil qilish ko‘nikmalari va bilimlarni faollashtirishga asoslangan faol bilish faoliyatini taqozo etadi.
Faol metodlar:
O‘qitishning interfaol;
Muammoli;
O‘qitishdagi nazorat va o‘z-o‘zini nazorat;
Mantiqiy;
Mustaqil ishlash;
O‘qitishda o‘quvchilarning faoliyatini rag‘batlantirish va asoslash.

Slayd 18

Interfaol o‘qitish – bu avvalo dialog tarzda o‘qitish, muloqot jarayonida barcha ishtirokchilar tomonidan hamkorlikda muammolarni hal etilishidir.
Interfaollik – deganda o‘qituvchining o‘quvchi bilan hamkorlikda yoki kompyuter bilan muloqoti o‘zaro ta’sir ko‘rsatish rejimida ishlashi tushuniladi.
Interfaol – inglizcha interakt so‘zidan olingan bo‘lib, inter- hamkorlikda, akt-harakat qilmoq ma’nosini bildiradi.

Slayd 19

Interfaol o‘qitishning asosiy mohiyati – o‘qitish jarayonida barcha o‘quvchilar bilish jarayonining faol ishtirokchisiga aylanadi, ular muhokama etilayotgan muammolarni, voqea va hodisalarning rivojini tushunadi, muammoli vaziyatlarni anglaydi, uni hal etish yo‘llarini izlab, eng maqbul variantni tavsiya etadi.

Slayd 20

Muammoli izlanish metodlari – dars davomida izchil va maqsadga yo‘naltirilgan holda vujudga keltirilgan muammoli vaziyatlarni o‘quvchilar avval o‘zlashtirgan bilim va ko‘nikmalarini yangi vaziyatlarda qo‘llashi orqali o‘quv materialini faol o‘zlashtirishiga xizmat qiladi.
Bu metodlar guruhi o‘quvchilarning aqliy rivojlanishi, ijodiy va mustaqil fikr yuritish ko‘nikmalarini rivojlantirish, muammoli vaziyatlarni tahlil qilish va undan chiqishning eng maqbul yo‘lini topishi, mo‘ljalni to‘g‘ri olishiga zamin tayyorlaydi.

Slayd 21

O‘qitishning mantiqiy metodlari guruhi
O‘qitishning mantiqiy metodlari guruhi – o‘quv materiali mazmunining yo‘nalishini belgilab, o‘quvchilarning bosh g‘oyani ajratish, o‘rganilayotgan obyektni tahlil qilish, qiyoslash, umumlashtirish ko‘nikmalari, aqliy faoliyat usullarini egallash, abstrakt tafakkurni rivojlantirish, sabab-oqibat bog‘lanishlarni anglash imkonini yaratadi.

Slayd 22

O‘quvchilar tahlil metodi yordamida axborotni anglab idrok etadi, o‘rganilgan obyektlarning o‘xshashlik va farqli tomonlarni aniqlaydi, o‘rganilgan obyektlarni tarkibiy qismlarga ajratib, ular o‘rtasidagi boshlanishlar, sabab oqibatlarni aniqlaydi.
Deduktiv metodda o‘quvchilar avval umumiy qonunlarni o‘rganadi, so‘ngra umumiydan xususiy xulosa chiqarishga o‘rgatiladi.
Induktiv metodda o‘quvchilarning e’tibori avval xususiy faktlarni o‘rganishga jalb qilinadi, so‘ngra xususiydan umumiy xulosalar chiqarishga yo‘naltiriladi.

Slayd 23

Bosh g‘oyani ajratish metodi muhim ahamiyat kasb etib, o‘quv materialidagi asosiy g‘oyani ajratish va saralash, axborotni mantiqiy tugallangan fikrli qismlarga ajratish, asosiy g‘oya va ikkinchi darajali fikrlarni ajratish, tayanch so‘zlar va tushunchalarni ajratish, asosiy fikr haqida xulosa chiqarishga zamin tayyorlaydi.
O‘quvchilar qiyoslash metodi vositasida, o‘quv topshiriqlarida berilgan qiyosiy obyektlarni aniqlash, obyektlarning asosiy belgilarini aniqlash, taqqoslash, o‘xshashlik va farqlarni aniqlash, qiyoslash natijalarini shartli belgilar bilan rasmiylashtirishga o‘rganadi.

Slayd 24

Umumlashtirish metodi muammolarni hal etish jarayonida o‘quv materialidagi tipik faktlarni aniqlash, qiyoslash, dastlabki xulosalar, hodisaning rivojlanish dinamikasini tasavvur qilish, umumlashtirish natijalarini shartli belgilar yordamida rasmiylashtirish, umumiy xulosa chiqarishga zamin tayyorlaydi.
Mustaqil ish metodlari guruhiga darslik, qo‘shimcha o‘quv adabiyotlari va ko‘rgazma vositalari ustida mustaqil ishlash metodlari kiradi. Mustaqil ishlash metodida o‘quvchilarning mustaqil o‘quv-bilish faoliyatini tashkil etish va boshqarish nazarda tutiladi.

Slayd 25

O‘qitishda o‘quvchilarning faoliyatini rag‘batlantirish va asoslash metodlar
Ta’lim jarayonida pedagogik rag‘batlantirish orqali o‘quvchilarning yangi o‘quv materialini egallashlarida ishtiyoq va faollikni ta’minlovchi ijobiy asoslanishlarni vujudga keltiradi.
O‘quvchilarning bilishga bo‘lgan qiziqishlari, aqliy faolliklari, yangi bilimlarni egallashga bo‘lgan ehtiyojlari, muloqot madaniyati, o‘z-o‘zini nazorat qilish va boshqarish, baholash ko‘nikmalarini rivojlantirishga zamin tayyorlaydi.
Shuningdek, ta’limning ijtimoiy ahamiyatini tushuntirish, o‘quvchilarda ongli intizom, burch va mas’uliyatni tarkib toptiradi.

Slayd 26

O‘qitishdagi nazorat va o‘z-o‘zini nazorat metodlari
Nazorat ta’lim jarayonining ajralmas qismlaridan biri sanaladi. Nazoratning muntazamligi va izchilligi o‘quvchilarning faol aqliy mehnat qilishga undaydi, ularda mas’uliyat, burch, diqqat, xotira, o‘z-o‘zini nazorat qilish va baholash ko‘nikmalarini rivojlantirishga zamin tayyorlaydi. Bu metodlar guruhiga og‘zaki va yozma nazorat, laboratoriya va amaliy ish yordamida nazorat, o‘z-o‘zini nazorat, o‘zaro nazorat varag‘i va testlar yordamida nazorat metodlari misol bo‘ladi.

Slayd 27

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
Bizni ijtimoiy tarmoqlarda kuzatib boring!

Slayd 28

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda