Analizatorlarning yosh xususiyatlari va gigienasi

Slayd 1

Analizatorlarning Yosh Xususiyatlari Va Gigienasi

Slayd 2

Organizm faoliyatida sezgi organlarining roʻLI
Koʻrish organing yosh hususiyatlari
Teri, hid bilish va taʼm bilish organlarining umumiy tuzilishi
Eshitish organining yosh xususiyatlari
Koʻrish va eshitish organlarining gigienasi
Tayanch tushunchalar: Analizator, sklera, rangdorparda, toʻrparda, gavhar, koʻz akkomodatsiyasi, yaqindan va uzoqdan koʻrish, nogʻora pardasi, uzangi, sandon, bolgʻacha, evstaxiy nayi, chigʻanoq, yarim aylana kanallar
Reja:

Slayd 3

Tashqi dunyodan taʼsurotlarni qabul qiluvchi organlarga sezgi organlari deb ataladi
Retseptor (foto, termo, mexanoretseptor)lar
O‘tkazuvchi qism
Analizator xillari
Teri analizatorlari
Xid bilish analizatorlari
Eshitish analizatora
Ko‘rish analizatori
Maza bilish analizatori
Markaziy yoki markaziy qism
Analizatorlarning tarkibiy qismlari

Slayd 4

Slayd 5

Slayd 6

Slayd 7

Yangi tug‘ilgan bolalarda taktil va tempraturaga sezgisi yaxshi rivojlangan bo‘lib, bolaning har bir 1m kv. sm. ga og‘riqni sezuvchi 100 ta retseptor to‘g‘ri keladi
Turli mexanik ta’sirlar – nina bilan ukol qilish, chimchilashlarga yaxshi javob reaktsiyasini beradi
Ko‘krak yoshidagi bolalarda og‘iz, ko‘z, lab, kaftning ichki yuzasi, oyoq tagi sezgirroq bo‘ladi. Odamning 35-40 yoshida sezgirligi eng yuqori bo‘lib, so‘ng kamaya boradi
Teri analizatorining yosh xususiyatlari

Slayd 8

Katta odamning ogʻiz boʻshligʻi (tili) epiteliyasida yumaloq yoki oval shaklidagi 9 minggacha taʼm sezish piyozchalari joylashgan. Har bir piyozchada 2-6 ta taʼm bilish hujayralari oʻrnashgan boʻlib, nerv tolalaridan markazga intiluvchi impulʼslar oʻtadi. Tilning uchida shirinni, asosida achchiqni, ikki yon qismida nordonni, uchi va asosida shoʻrni sezuvchi retseptorlar joylashgan.
Bolaning 9-10 kunlaridan boshlab shirin moddalarga adekvat reaktsiya vujudga keladi. Bola 4 oyligidan boshlab shakar va tuzni toʻyingan yoki toʻyinmaganligini ajrata oladi. Masalan, 0,4% osh tuzini 0,2% lidan, 2% qand eritmasini 1% lidan farq qiladi. Bir yoshidan olti yoshigacha taʼm bilish retseptorlarining sezgirligi ortib boradi.
TaʼM Bilish Analizatorlari

Slayd 9

Slayd 10

Hid Bilish Analiza Tori
Odamda hid retseptorlari burunning yuqori chigʻanoqlari-ning oʻrta qismi va burun toʻsigʻining shilliq pardasida joylashgan. Ularning soni 60 mil. Dan ortiq. Hid sezgisi nixoyatda oʻtkir va nozik hisoblanadi. Yangi tugʻilgan bola baʼzi bir noxush hidlarga nisbatan yuz mimikasini oʻzgartirish, nafas olish va pulsning oʻzgarishi bilan javob beradi. Hidlarni toʻliq ajrata olish 4 oylikdan boshlanadi.

Slayd 11

Sistematik ravishda yotib oʻqishda, koʻzga qon toʻlishi ortadi, bosim koʻtariladi. Kasallikni oldini olish uchun sinf xonalari, sinf doskasi, partalar, stollar yaxshi yoritilishi, darsliklar aniq shriftda boʻlishi, har soatdan soʻng 15-20 minut tanaffus boʻlishi, darsliklar umumiy sonini kamaytirish va boshqa gigiyenik qoidalarga amal qilish kerak.

Slayd 12

Bolalarda ko‘z soqqasi kattalarga qaraganda kattaroq, sklera va tomirli pardalar yupqaroq shox parda esa qalinroq bo‘ladi. Ko‘z soqqasi bola hayotining birinchi yilida bir muncha tez o‘sadi
Qovoqlarning kelishilgan harakati bolaning bir oyligidan boshlanadi, bolaning 2 oyligidan esa ko‘z soqqasi turli predmetlarga va yorug‘likka nisbatan harakatlanadi. 2 oylikdan boshlab yaltiroq narsalarga qaray boshlaydi
Ko‘zning koordinatsiyalashgan harakati mashq qilish tufayli bolaning 6 oyligidan yoki 1 yoshidan boshlanadi. Yangi tug‘ilgan bolaning ko‘ruv nervi tolalari kam differentsiyalashgan bo‘ladi. Ko‘ruv nervining miyelinlashuvi bolaning 11,5 yoshigacha davom etadi
Ko‘rish analizotorining yosh xususiyatlari

Slayd 13

Yangi tug‘ilgan bola yaqinni ko‘ra olmaslik, bola va maktab yoshidagi bolalarda uzoqni yaxshi ko‘raolmaslik uchrab turadi. Odamning yoshi ortishi bilan gavharning elastikligi kamayib boradi
Narsalarning tasvirini anglash, bolaning 3-4 oyida vujudga keladi. Bolalarda ranglarni sezish asta-sekin taraqqiy etadi. Avval sariq ranga nisbatan sezish shakllanadi. Yashil, kuk ranglarning sezish chegarasi 12-13 yoshgacha davom etadi
Bog‘cha bolalari narsani avval shakliga, so‘ng o‘lchamiga oxiri rangiga ahamiyat beradi. Rang ajratish qobiliyati 25 yoshgacha ortib boradi. Qiz bolalarda rivojlanadi. Kitob bilan ko‘z orasi 30-35 sm dan kam bo‘lmasligi kerak
Ko‘rish analizotorining yosh xususiyatlari

Slayd 14

Slayd 15

Tovushni anglash
Labirint ichida gavda holatini sezuvchi nerv uchlari joylashgan. Bu yer muvozanat organi hisoblanadi. Muvozanat oragani ba’zan qo‘zg‘aluvchan bo‘lib, dengiz kasalligi vujudga keladi
Chig‘anoq eshitish organi, uning ichida tovush sezuvchi Kortiyev organi joylashgan. Bu yerda eshituv nervi joylashgandir
Havo to‘lqini nog‘ora pardasiga kelib uriladi, nog‘ora pardasi tebranadi hamda tebranishni eshituv suyaklariga o‘tkazadi, bu tebranish chig‘anoq ichidagi kortiyev organidagi tuklarni tebratib eshituv nervining uchlarini ko‘zg‘aydi va bu qo‘zg‘alish impul’si bosh miya yarim sharlar po‘slog‘idagi eshituv markaziga yetib boradi

Slayd 16

Bolalar va yoshlar sogʻlom turmush tarzini yaxshilashning, ularning oila qurishi va yashash tarzini yoʻlga solishning koʻzlangan muhim yondashuvidir. Bu esa koʻpincha ijtimoiy resurslarni taqsimlashdagi universal siyosat hisobiga amalga oshiriladi. Universal siyosat oʻzidan bir yoʻlli siyosatni olib kelmaydi. Jamiyatning sogʻlom turmush tarzini yoʻlga qoʻyishni, aholini sogʻlom turmush tarziga oʻtkazish borasidagi ijtimoiy-iqtisodiy gradientni taʼminlash uchun esa rahbariyat avvalam bor buning uchun amalga oshirilishi mumkin bolgan rejalarni koʻrib taqqoslab chiqishi lozim. Umumiy kamchilik natijasi, masalan, sogliqni saqlash borasidagi amalga oshirilayotgan chora tadbirlarning tub mohiyatini yuzaga chiqarish uchun ana shunday universal siyosatning tutgan oʻrnini belgilab otish masalasi ilgari surilishi kerak.
The Rignt Start to a Healthy Life. Contact: i. Stegeman @eurohealthnet. Eu, c. Costongs @eurohealtnet. Eu Euro Health Net, Rue de la Loi 67, 1040 Brussels, Belgium, 200 page

Slayd 17

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 18

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda