Ta’lim xizmatlari bozori tahlili

Slayd 1

Ta’lim xizmatlarini bozorga taqdim etish

Slayd 2

Reja:
Ta’lim xizmatlari iste’molchilari
Ta’lim xizmatlari bozori
Bepul va Pullik ta’lim xizmatlari
Ta’lim xizmatlari bozori subektlari

Slayd 3

Ta’lim xizmatlari bozori tadqiqotchilari an’anaviy ravishda bozorning umumiy ta’rifiga amal qiladilar, unda ushbu tovar bozorida aylanayotgan tovarlarning o’ziga xos xususiyatlarini – ta’lim xizmatlarini aniqlaydilar. Ta’lim bozorini rivojlantirishning turli jihatlariga bag’ishlangan zamonaviy ilmiy adabiyotlarda «Ta’lim xizmatlari bozori» atamasining juda ko’p talqinlarini ko’rish mumkin.

Slayd 4

Shunday qilib, Shevchenko A. D. Ta’lim xizmatlari bozori – bu o’z ta’lim ehtiyojlarini qondirishga intilayotgan, sotuvchi bilan almashish munosabatlariga kirisha oladigan barcha potentsial iste’molchilar, deb hisoblaydi.
Berezin I. S. Ta’lim xizmatlari bozorini «ta’lim jarayoni ishtirokchilari: talabalar, ta’lim xizmatlarini ko’rsatuvchi tashkilotlar, ushbu xizmatlar uchun haq to’laydigan shaxslar va tashkilotlar o’rtasidagi barcha moddiy munosabatlar» deb belgilaydi. V.Ramzayev ta’lim xizmatlari bozorini «shaxs va jamiyatning «ta’limga bo’gan ehtiyojlarini qondirish jarayonida aniq mahsulotni (pullik ta’im xizmati) sotish va sotib olish bo’yicha iqtisodiy va tashkiliy munosabatlar tizimi deb tariflaydi.

Slayd 5

Postindustrial jamiyat ehtiyojlariga javob beradigan zamonaviy ta’lim tizimini yaratish va uning negizi – axborot iqtisodiyotiga davlat tomonidan alohida e’tibor berilmoqda.
Ta’lim sohasida asosiy investitsiyalar odamlarga yo‘naltiriladi. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, Aqsh milliy boyligi tarkibida asosiy ishlab chiqarish fondlari (binolar, inshootlar, mashina va uskunalar) bor-yo‘g‘i 19%, tabiiy resurslar – 5%, inson kapitali – 76% ni tashkil etadi. G‘arbiy Evropada tegishli ko‘rsatkichlar – 23%, 2% va 75%, Rossiyada – 10%, 40% va 50%.

Slayd 6

2019-yil 8-oktyabrda O‘zbekistan Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash tugrisida»gi Pf-5847-son farmonda «O‘zbekistan Respublikasida Oliy ta’limni tizimli isloh qilishning ustuvor yo‘nalishlarini belgilash, zamonaviy bilim va yuksak ma’naviy-axloqiy fazilatlarga eta, mustaqil fikrlaydigan yuqori malakali kadrlar tayyorlash jarayonini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish, oliy ta’limni modernizatsiya qilish, ilg‘or ta’lim tsxnologiyalariga asoslangan holda ijtimoiy soha va iqtisodiyot tarmoqlarini rivojlantirish «maqsad qilib belgilangan. Shuningdek, oliy ta’lim soxasida amalga oshiriladigan ishlarning har tomonlama samaradorligini ta’minlash masalasiga ham izchillik va uzluksizlik bilan e’tibor qaratilgan.

Slayd 7

Ta’lim xizmatlari bozori sub’ektlariga Quyidagilar kiradi:
Tabaqalashtirilgan taklif bilan bozorga kiruvchi ishlab chiqaruvchilar (ta’lim tashkilotlari va yakka tartibdagi tadbirkorlar);
Ta’lim xizmatlari bozori sub’ektlariga quyidagilar kiradi:
Iste’molchilar (talabalar – to‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’molchilar), bozorga kiruvchi
Xaridorlarga o‘z xohish-istaklarini bildiradilar.
Xohish – bu shaxsning madaniyat
Darajasi va individualligiga muvofiq o‘ziga xos shaklni olgan ehtiyoj;
Bozorda talabni taqdim etuvchi xaridorlar (uy xo‘jaliklari, tashkilotlar, davlat)

Slayd 8

Ta’lim xizmatlarini ko‘rsatish jarayoni bir vaqtning o‘zida iste’mol qilish jarayoni
Ham bo‘lib, unda talabalar (bevosita iste’molchilar) alohida rol o‘ynaydi. Ta’lim
Xizmatlarining samaradorligi ko‘p jihatdan o‘quvchilarning shaxsiy xususiyatga ega
Bo‘lgan ularni taqdim etish jarayonida faol ishtirok etishiga bog‘liq. Darhaqiqat,
Talabalar ta’lim xizmatlarini birgalikda ishlab chiqaruvchilardir.
Ta’lim xizmatlari bozorining iqtisodiy maydonida, shuningdek, bozorlarning
Boshqa turlari kabi talab, taklif va narx shakllanadi. Ushbu ta’riflarni ta’lim sohasiga tatbiq etish uning xususiyatlarini hisobga olishni taqozo etadi.

Slayd 9

Birinchidan, shuni ta’kidlash kerakki, ta’lim xizmatlari bozoridagi talab, ayniqsa, yangi ta’lim xizmatlariga noaniqlik bilan tavsiflanadi. Shu sababli, bunday xizmatlarni bozorga kiritish katta xavfga ega va har doim ham oqlanishi mumkin emas.
Uchinchidan, ta’lim xizmatlari qimmat tovarlar bo‘lib, ular «asosan ularning chegaraviy foydaliligi, o‘ziga xosligi bilan bog‘liq“.

Slayd 10

Ikkinchidan, ta’lim xizmatlarini taklif qilish narxlari egiluvchan emas, chunki ta’lim sektori narxlarning o‘zgarishiga tezda javob bera olmaydi. Masalan, ta’lim
Xizmatlarini ko‘paytirish uchun qo‘shimcha mablag‘lar, malakali kadrlarni tanlash, sinflar fondini kengaytirish va boshqalar.

Slayd 11

OIqtisodiy adabiyotlarda pullik ta’lim xizmatlari bozor xizmatlari sifatida, bepul ta’lim xizmatlari esa nobozor xizmatlari sifatida qaraladigan nuqtai nazar mavjud. Biroq, bepul va pullik ta’lim bir butunning ikki tomonlaridir. Ta’lim xizmatlarini sotib olish va sotish jarayoni ham pullik, ham bepul ta’limda amalga oshiriladi.
Bepul ta’lim xizmatlari faqat bevosita iste’molchilar uchun. Ularni ta’minlash uchun qilingan xarajatlarni qoplash davlat mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.
Ta’lim xizmatlarini sotish ham pullik, ham bepul ta’limda amalga oshiriladi. Shu sababli, bepul ta’lim xizmatlari bozor xizmatlarining bir turi, bepul ta’lim xizmatlari bozori esa ta’lim xizmatlari bozorining sektori sifatida talqin qilinishi kerak.

Slayd 12

Global tendentsiya sifatida pullik ta’limning o’sishini ta’kidlash kerak.
Agar ilgari davlat kadrlar tayyorlashga sarmoya kirituvchi asosiy investor bo’lgan bo’lsa, hozir vaziyat tubdan boshqacha. Yakka tartibdagi iste’molchilar o’zlarining ta’limlari uchun pul to’laydilar. Oliy ta’lim xizmatlariga va to’lovlarga bo’lgan katta talab oliy ta’lim tizimini o’zgartirdi. Universitetlar bozor munosabatlarining to’laqonli sub’ektiga aylandi. 1990-yillarda pullik taʼlim xizmatlariga talabning oʻsishi nodavlat universitetlarning paydo boʻlishiga olib keldi.
Davlat universitetlari mahsulot portfelini sezilarli darajada kengaytirdi.

Slayd 13

Ta’lim tashkilotlari faoliyatini qo‘llab-quvvatlash va sub’ektlarning farovonligini oshirish uchun bozor jarayonlariga davlat ta’siri bir qator chora-tadbirlar va tadbirlarni amalga oshirishni o‘z ichiga oladi, ulardan eng muhimlari quyidagilardan iborat:
Innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirish strategiyasini hisobga olgan holda yo‘nalishlar (mutaxassisliklar) bo‘yicha kadrlar tayyorlash mazmuniga qo‘yiladigan talablarni ishlab chiqish;
Shakllanayotgan innovatsion iqtisodiyotning uzoq muddatli ehtiyoj-larini hisobga olgan holda yuqori malakali mutaxassislar tayyorlashga davlat buyurtmasini shakllantirish;
Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning strategik dasturlarini shakllantirish asosi sifatida ta’lim xizmatlariga bo‘lgan ehtiyojning o‘zgarishi dinamikasining uzoq muddatli prognozlarini ishlab chiqish;

Slayd 14

Uzluksiz ta’lim tizimini yaratish. Uzluksiz ta’lim zamonaviy ta’lim tizimlarining tobora muhim elementiga aylanib bormoqda. O‘z bilim va ko‘nikmalaringiz darajasini oshirish yoki yangilarini o‘zlashtirish sizga faoliyat sohasidagi o‘zgarishlar bilan raqobatbardosh bo‘lishga, shuningdek, o‘zgaruvchan kasblarda harakatchanlikni oshirishga imkon beradi;

Slayd 15

Axborot iqtisodiyotini rivojlantirish (ixtisoslashtirilgan nashrlarda nashrlar, bo‘sh ish o‘rinlari yarmarkalari, ko‘rgazmalar, kadrlar tayyorlashning mintaqaviy ahamiyatga ega yo‘nalishlari to‘g‘risida qulay jamoatchilik fikrini shakllantirish) manfaatlarida talabni rag‘batlantirish va kasblarni targ‘ib qilish uchun marketing vositalaridan keng foydalanish;

Slayd 16

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 17

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda