Pedagogik prognozlash orqali o‘qituvchilarni kasbiy tayyorlash

Slayd 1

Amaliy prognostikaning umumiy genezisida o‘qituvchilarni pedagogik prognozlash orqali kasbiy faoliyatga tayyorlash.

Slayd 2

Reja:
Pedagogik diagnostikaning shakllanishi va rivojlanish tarixi.
Pedagogik diagnostikaning maqsad va vazifalari.
Sharqda pedagogik diagnostika elementlarining qo’lanilishi.
Pedagogik diagnostikaning predmeti: «shaxs» tushunchasi va uning pedagogikada qo‘llanilishi

Slayd 3

Tayanch so’zlar:
Pedagogik diagnostika, pedagogik jarayon, o’qitishni jadallashtirish. O’z-o’zini diagnostikalash, diagnostikaning funksiyalari, pedagogik faoliyat. Pedagogik diagnostikaning obyektivligi, qiyinchiliklami o’rganish. Diagnostika, tarbiya metodlari: tushuntirish, nasihat berish,namuna bo’lish, rag’bat va jazo, shaxs, jamiyat.

Slayd 4

Amaliy prognostika ta’lim jarayonida o‘qituvchilarning kasbiy faoliyatini tayyorlashda muhim ahamiyatga ega. Pedagogik prognozlash – bu o‘qituvchilarning kelajakdagi faoliyatini, ularning kasbiy mahoratini va pedagogik qobiliyatlarini oldindan taxmin qilish jarayonidir.

Slayd 5

O‘qituvchilarni tayyorlash jarayoni: Pedagogik prognozlash o‘qituvchilarni tayyorlash dasturlarini shakllantirishda yordam beradi. O‘qituvchilarni kelajakdagi ehtiyojlar va talablar asosida tayyorlash, ularning malakasini oshirishga xizmat qiladi.

Slayd 6

Innovatsion yondashuvlar: Ta’lim tizimidagi yangiliklarni va innovatsiyalarni e’tiborga olib, o‘qituvchilarni zamonaviy pedagogik metodlar bilan tanishtirish orqali ularning kasbiy faoliyatini yanada rivojlantirish mumkin.

Slayd 7

Tahlil va monitoring: O‘qituvchilarning pedagogik faoliyatini tahlil qilish, natijalarni monitoring qilish orqali ularga vaqtida yordam berish va kerakli o‘zgarishlarni kiritish imkoniyati yaratiladi.

Slayd 8

Shaxsiy rivojlanish: O‘qituvchi shaxsining rivojlanishi ham prognozlash jarayoniga kiritilishi lozim. Ularning individual qobiliyatlari, qiziqishlari va malakalariga asoslangan holda tayyorgarlik ko‘rish zarur.

Slayd 9

Kelajakdagi talablarni hisobga olish: Ta’lim sohasidagi global tendensiyalar, yangi texnologiyalar va jamiyat ehtiyojlarini hisobga olgan holda, o‘qituvchilarni tayyorlashda prognozlashtirish zarur.

Slayd 10

Umuman olganda, pedagogik prognozlash orqali o‘qituvchilarni kasbiy faoliyatga tayyorlash jarayoni yanada samarali bo‘ladi va ta’lim sifatini oshiradi. Bu esa nafaqat o‘quvchilarning muvaffaqiyatiga, balki umumiy ta’lim tizimining rivojlanishiga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.

Slayd 11

Pedagogik diagnostikaning shakllanishi va rivojlanish tarixi.
Diagnostika – {yunon tilida: «dia» — «shaffof», «gnozifi»-«bilim» degan ma’noni bildiradi) o‘rganilayotgan ob’ekt yoki jarayon to’g’risida aniq ma’lumot olishning umumiy vositasi bo’lib xizmat qiladi.
«Pedagogik diagnostika» atamasi birinchi bor 1968 yili nemis olimi Karlxaynts Ingenkamp tomonidan fanga kiritildi.
Pedagogik diagnostika yordamida jamiyatdagi ma’naviy-ma’rifiy jarayon tahlil qilinadi va ta’lim-tarbiyaning kafolatlangan natijalari aniqlanadi.

Slayd 12

Pedagogik diagnostika yordamida o’quv – tarbiyaviy jarayonda tug’iladigan qiyinchiliklar o’rganiladi, ulami bartaraf etish yo’llari tashkil etiladi. Agar diagnostika (tashxis)ning ahamiyatini tibbiyot sohasi nuqtayi nazaridan qarasak, kasallik, uning belgilari va uni kelib chiqish sabablari to’g’ri aniqlansa, davolanish natijasida bemoming tuzalib ketishiga imkon yaratiladi Xato diagnoz esa faqat shifokorlaming harakatini yo’qqa chiqarib qolmay, kasalning tuzalish imkoniyatini ham susaytirishi mumkin. Tana salomatligi to’g’risida aytilgan shu fikrlar ruhiy sog’liqqa ham xuddi shunday aloqadordir. Shuning uchun diagnostika yuksak malaka va javobgarlikni talab qiladigan faoliyatdir.

Slayd 13

Insonning jismoniy rivojlanishini tashxis qilish ancha oson. Buning uchun bir qator mashqlar bajarilgach, uning natijasiga qarab xulosa chiqarish mumkin. Lekin ruhiy, ma’naviy, intellektual, ijtimoiy rivojlanishni diagnoz qilish ancha mashaqqatli.
Rejali va maqsadli o’qitish va tarbiyalash jarayonida natijalami aniqlash zaruriyati pedagogik diagnostikani vujudga keltirgan.

Slayd 14

Albatta o’z lbtidosida bu natijalar oddiy pedagogik metodlar orqali aniqlangan. Bir qator tadqiqotchi olimlar (G. Royleke, R. Rollet, K. Leongard, A. Bass, E. Lichko, A. Shmelev) pedagogik diagnostikani-«pedagogik faoliyatni qulaylashtirishda zarur bo’lgan axborotni qo’lga kiritish jarayoni»-deb ta’kidlaydilar. X. Feger, N. Petillon, V. Bogatskiylar «…pedagogik diagnostika psixologik diagnostikadan ajralib chiqqan» – degan fikrni ilgari surishadi.

Slayd 15

Birinchi davr qadimgi allomalar qarashlaridan e’tiboranXXI asrgacha davom etgan tadqiqot nazariyalari davri.
Ikkinchi davr. XIX asming oxirlaridan XX asming ikkinchi yarmigacha davomi o’z ichiga oladi.
Uchinchi davr (XX asming ikkinchi yarmi-XXI asr boshlari) eksperimental davr bo’lib, bu davrda nemis pedagog olimi Karlxayns Ingenkampf hamda angliyalik psixolog R. Kettel shaxsning ma’naviy-ma’rifiy rivojlanishini o’rganishga e’tibor qaratdilar.

Slayd 16

R. Kettel o’zining nomi bilan 16 faktorli «Kettel testi», G. Ayzenk «Ayzenk testi», Rorshax «Rorshax testi» larini yaratishdi. Bugungi kunda Ya. Yirasek, A. Kern yoshlarning bilim olishga moyilliklarini aniqlovchi oriyentatsion testlari, D. B. Elkoninning «Grafik diktant»i, A. L. Vengeming «Nuqtalar boyicha chizish», I. Shvansaming «Aqliy rivojlanishni diagnostika qilish» kabi metodikalah mashhurdir.

Slayd 17

Pedagogik diagnostikaning maqsad va vazifalari
O‘quvchi (talaba)ning o‘zlashtirishini o‘rganish
0 ‘Qishdagi qiyinchiliklari o‘rganish
O’qishga ta’sir qilayotgan ijtimoiy, oilaviy omillarni o‘rganish
Diagnostika qilish haqida umumiy tushuncha
Diagnostika natijalari va ta lim-tarbiya jarayonini to’g‘ri rejalashtirish

Slayd 18

Shuning uchun mazkur kurs, asosan, amaliy xususiyatga ega bolish bilan birga nazariya bilan ham uyg‘unlashgan.
Masalan: 1. Ilmiy asoslangan diagnostik metodlarsiz bolalaming ta’lim muassasasiga tayyorligini bilish mumkin emas.
Pedagogik diagnostikasiz nvojlantiruvchi ta’lim samaradorligini kuzatib boimaydi.
Turli metodlaming nisbiy mahsuldorligini, o‘qitishning shakl va vositalarini baholash. A) diagnostik metodlarsiz o‘quvchi-talabalammg turli yosh davrlaridagi intellektual rivojlanganlik darajasini belgilash o ia mashaqqat; b) o‘quvchi-talabalarga individual yondoshish uchun zarur boigan ularning individual xususiyatlari haqidagi ma’lumotlami to‘play olmaymiz

Slayd 19

Pedagogik diagnostikani maqsadi
Pedagog o’z ishi va faoliyatini tashkil qilishi
Qiyinchiliklarni o’quvchi (talaba)larga individual yondashish jarayonida bartaraf qila olish
O’quvchi (talaba)larda qiyinchilik tug’diradigan sabablarini o’z vaqtida aniqlash

Slayd 20

Birinchidan, individual ta’lim jarayonini jadallash tiradi.
Ikkinchidan, pedagogik jarayonda ishtirok etuvchilarnmg bilimi natijalarini va ta’lim sifati darajasini aniqlab beradi
Uchinchidan, o‘qitish ishlari jarayonida yo‘l qo‘yilishi mumkin bolgan kamchiliklami minimum darajaga keltirishga yordam beradi.
To‘rtinchidan, ishlab chiqilgan ta’limiy mezon, kriteriyalar orqali o‘quvchitalabaning sinfdan-sinfga (kursdan-kursga) o‘tishida, mutaxassislikka qabul qilinishida minimal talablarga javob berishini belgilaydi.
Pedagogik diagnostika:

Slayd 21

Taqqoslash;
Pedagogik tahlil;
Avvaldan ayta bilish (prognoz);
Interpritatsiya; (izohlash) voqealarni asosiy mazmuni yoki sababini aniqlash demakdir.
Pedagogik diagnostika natijalarini o‘quvchi-talabalarga yetkazib berish;
Amalgaoshirilgan turli diagnostik metodlami o‘quvchi-talabalarga yetkazish;
Pedagogik diagnostika metodlarini to‘g‘ri tanlay olish.

Slayd 22

Pedagogik diagnostikaning eng muhim kriteriylari esa
Haqqoniylik (ob’ektivnost, ya’ni ob’ektivligi);
Ishonchlilik (nadejnost);
Puxtalik (validnost) ga asoslanadi

Slayd 23

Diagnostik tahlillar quyidagi holatlarda ob‘ektiv bo‘ladi:
Agar:sinov natijalari turli tekshiruvlarda bir xil natijalar ko‘rsatsa, yoki ko‘rsatkichlar o ‘zaro bir-biriga yaqin bo‘lsa;
Agar:sinov mezonlari, o‘lchovlari birligi hamda uning natijalari sinovni amalga oshiruvchi, aniqlovchining shaxsi, xislati va munosabatlariga bog‘liq bo‘lmasa;
Agar:sinov bir xil talab, bir xil munosabat va psixologik kayfiyatda amalga oshirilsa, haqiqiy ahvolni aniqlashda ob‘ektiv natijalar olinishi mumkin.

Slayd 24

Sharqda pedagogik diagnostika elementlari qo’llanilganligidan guvohlik beruvchi manbalar mavjud. «Avesto» ta’limoti, «Qur’oni Karim» saboqlari, Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al- Buxoriy (810-970), Abu Iso Muhammad ibn Iso at- Termiziy (824-892) kabi Hadis ilmining ulug’lari, tasawuf ilmi (sufiylik tariqati)ning namoyondalari:
Sharqda pedagogik diagnostika elementlarining qo’lanilishi.

Slayd 25

Tushuntirish: maslahat berish, uzr so’rash, yaxshiliklar haqida so’zlash.
Nasihat berish:o’git, undash, ko’ndirish, iltimos qilish, oq yo’l tilash, yaxshiliklar haqida so’zlash, rahmat aytish, duo qilish.
Namuna bo’lish: maslahat so’rash, o’mak bo’lish.
Rag’bat va jazo: maqtash, olqishlash, tasanno aytish; ta’kidlash, ta’na – gina, tanbeh berish, uyaltirish va boshqalar.

Slayd 26

Pedagogika fanida umumiy kategoriyalar bilan bog’langan asosiy tushunchalardan biri – shaxs tushunchasidir. Shaxs- jamiyatda o’z mavqeiga ega bo’lgan, o’zligini anglagan, o’z «Men»iga da’vogar, tevarak-atrofda sodir bo’layotgan ijtimoiy voqea-hodisaga adekvat baho bera oladigan, tafakkur faoliyatining ob’ektivligi bilan tavsiflanadigan insondir. Shaxs – ta’lim sohasidagi xizmatlaming iste’molchisi va ularni amalga oshiruvchi». Jamiyatsiz shaxs, shaxssiz jamiyat bo’lmaganidek, insonning shaxs sifatida kamol topishi uchun biologik, psixologik, ijtimoiy omillar sabab bo’ladi.

Slayd 27

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 28

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda