Aholining takror barpo bo’lishi va tabiiy o’sish

Slayd 1

Aholining takror barpo bo‘lishi.

Slayd 2

Aholi takror barpo bo‘lishida uning tabiiy harakati tug‘ilish, o‘lim va ularning o‘rtasidagi farq bilan ifodalanadi. Avlodlarning uzoq umr ko‘rishi va tashqi muhit bilan doimiy aloqada bo‘lishi uning demografik mayliga bog‘liqdir.

Slayd 3

Demografik mayl – alvodlarning ko‘proq nasl qoldirishga bo‘lgan xohishidir. Demografik maylning qay darajada bo‘lishi ko‘proq ijtimoiy iqtisodiy negizga ega ekanligi tasdiqlangan.
Hududiy (migratsion) harakat – aholi migratsiyasi, ya’ni kishilarning bir joydan ikkinchi joyga ko‘chishi bilan bog‘liqdir. Aholi migratsiyasi ham juda ko‘plab sabablarga ega bo‘lib, aholi rivojlanishiga alohida ta’sir ko‘rsatuvchi omildir.
Sotsial harakat – aholining sifat jihatdan ya’ni ma’lumot darajasining o‘sib borishi, ilm va malaka talab etadigan xizmat doirasida faoliyat ko‘rsatishi, tibbiy bilimlardan xabardor bo‘lishi kabilar tushunilib, bu omillar ham avlodlarning uzoq umr ko‘rishi va nasl qoldirishiga ta’sir ko‘rsatadi.
Aholi takror barpo bo’lishiga ta’sir ko’rsatuvchi hodisalar

Slayd 4

Aholi takror barpo bo‘lish turlari
• Netto koeffitsient 0 dan katta bo‘lsa, aholi soni o‘sib boradi va kengaygan aholi takror bo‘lishi deb ataladi.
• Netto koeffitsient 0 ga teng bo‘lsa aholi soni o‘zgarmaydi va oddiy aholi takror barpo bo‘lishi deb ataladi.
• Agar 0 dan kichik bo‘lsa, aholi soni kamayishi kuzatiladi va qisqargan aholi takror barpo bo‘lishi deb ataladi.

Slayd 5

Demografik o‘tish bosqichlari
Birinchi bosqich – Bu bosqich rivojlangan davlatlarda XX asr o‘rtalarida kuzatildi. Unda aholi o‘rtasida tug‘ilish va o‘lim hollari kamaya boshladi. Lekin o‘lim tug‘ilishga qaraganda juda tez sur’atda kamayadi. Ba’zi davlatlarda esa tug‘ilish deyarli kamaymaydi. Natijada aholining tabiiy o‘sishi juda yuqori darajada bo‘ladi.
Ikkinchi bosqich – O‘limning kamayish jarayoni davom etadi va kamayishi eng kulminatsion nuqtaga etadi. Tug‘ilishning kamayish sur’ati esa jadallashadi. Natijada aholi tabiiy o‘sishi sekinlasha boradi.
Uchinchi bosqich – Ushbu bosqichda yuqori bosqichlarda ro‘y bergan tug‘ilish va o‘limning kamayishi, aholi o‘rtacha umr ko‘rish muddatining uzayishi natijasida aholi tarkibida qariyalar salmog‘i ortib boradi va oddiy aholi takror barpo bo‘lishi sodir bo‘ladi.
To‘rtinchi bosqich – o‘lim darajasi yuqori bo‘ladi. O‘lim va tug‘ilish koeffitsientlari tenglashadi. Demografik stabillashuv jarayoni tugallanadi.

Slayd 6

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 7

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda