Tirik organizmlarga ta’sir etuvchi ekologik omillar

Slayd 1

Tirik organizmlarga ta’sir etuvchi muhit vа ekоlоgik оmillаr

Slayd 2

Reja:
Muhit vа mоslаnish tushunchаlаri. Muhitni hosil qiluvchi ekоlоgik оmillаr vа ulаrning klаssifikаtsiyasi.
Ekоlоgiк оmillаrning tirik оrgаnizmgа tа’sir etishining umumiy qоnuniyatlаri
Cheklovchi omil tushunchasi

Slayd 3

Muхit vа eкоlоgiк оmillаr

Slayd 4

Muhit deb tirik organizmlarni o’rab turgan, uning holatiga, rivojlanishiga yashab qolishiga va ko’payishiga bevosita ta’sir etadigan jamiki o’lik va tirik tabiat sharoitiga aytiladi. Muhit tushunchasi turli ma’nolarni anglatadi. Bular ekologik, geografik, fizik, falsafiy, ijtimoiy va boshqalar.

Slayd 5

Muhit
Tabiiy muhit
Suv
Tirik organizmlar
Sun’iy muhit
Inson tomonidan yaratilgan bo’lib, insonning mehnat mahsulidir
Havo
Tuproq

Slayd 6

Sayoramizda tirik organizmlar bir-birlaridan keskin farq qiluvchi o’ziga xos to’rtta muhitda tarqalgan ekan, ular ana shu muhitlarga xos moslashishlar hosil qilgan.Organizmlarni ma’lum muhitga yashashga moslashishi adaptasiya deyiladi.

Slayd 7

Ekologik omillar o’z tabiatiga ko’ra:
Muhitning organizmlar bilan o’zaro ta’sir etadigan har qanday tarkibiy qismlari ekologik omillar deyiladi.
Abiotik omillar
Iqlim omillari
Topografik
Biotik omillar
Fitogen
Antropogen omil
Zoogen
Mikrobiogen va mikogen
Tuproq

Slayd 8

Biotik omillar tirik organizmlarning bir-biri bilan va tashqi muhit bilan bo’ladigan munosabatlar shaklida nomoyon bo’ladi. Har bir o’simlik yoki hayvon boshqa bir organizm yoki mikroorganizmlar bilan qandaydir ko’rinishda munosabatda bo’ladi. Organizmlar o’rtasida quyidagi munosabatlar bo’lishi mumkin: Betaraflik (neytralizm), raqobat (konkurensiya), yirtqichlik, parazitlik, mutualizm, kommensalizm va x.k.

Slayd 9

Tirik organizmlarning o’zaro munosabati 3 xil ko’rinishda bo’ladi
Befarq
Salbiy tasir
Ijobiy tasir

Slayd 10

Saprofitlar o’simliklarni chirigan qoldiqlari bilan oziqlanadi
fitofag tirik o’simliklar bilan oziqlanadi.
Zoofag tirik hayvonlar bilan oziqlanadi
nekrofag o’limtiklar bilan oziqlanadi
Organizmlarni oziqlanish harakteriga ko’ra klassifikastiya
Avtotroflar
Fototroflar – organik modda qilishda quyosh yorug’ligidan foydalanadi
Xemotroflar – ximiyaviy reaktsiya energiyasidan foydalanadi.
Geterotrof
Saprofitlar – oddiy organik birikmalar bilan oziqlanadi
Golozoy- murakkab organik birikmalar bilan oziqlanadi

Slayd 11

Ekologiya (grekcha «oykos» – yashash joyi, uy, makon, «logos» – ta’limot) — umumiy tarzda u organizmlarning yashash joyi, makoni xaqidagi ta’limot degan ma’noni anglatadi. Fanga ushbu atamani birinchi bor nemis tabiatshunos olimi Ernest Gekkel (1834-1919y) kiritgan
Ekologiya o’simliklar, hayvonlar va mikroorganizmlar bilan atrof-muhit munosabatlarini, shuningdek, jamiyat va inson hayotining iqtisodiy, ijtimoiy, ma’naviy va boshqa soholarni o’z ichiga oladi
Ekologik Muommo deganda insonning tabiatga ko’rsatayotgan ta’siri bilan boѓLIќ ћolda tabiatning insonga aks ta’siri, ya’ni uning iqtisodiyotiga, ћayotida xo’jalik aћamiyatiga molik bo’lgan jarayonlar, tabiiy ћodisalar bilan bog’liq (stixiyali talofatlar, iќlimning o’zgarishi, ћayvonlarning yalpi ko’chib ketishi va boshqalar) ћar qanday xodisa tushuniladi

Slayd 12

Ekologik muammolar 3 guruћga bo’linadi.
Umumbashariy (global)
Mintaqaviy (regional)
Maћalliy (lokal)

Slayd 13

Sayyoradagi eng jiddiy ekologik muammolar ro’yxati
Global isish
Ifloslanish
O’rmonlarni yo’q qilish
Ozon «tuynugi»
Turlarning yo’q bo’lib ketishi
Chuchuk suv muommosi

Slayd 14

Orol muammosi sababi nimada?

Slayd 15

Orol Dengizining Suv Balansi (km3/yil)

Slayd 16

Slayd 17

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 18

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda