Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning diqqat xususiyatlari

Slayd 1

Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning diqqat xususiyatlari.

Slayd 2

Reja:
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning diqqat xususiyatlari
Diqqat xususiyatlari
Diqqat jamlash metodlari foydalanish usullari

Slayd 3

Diqqatning tez chalg‘ishi:
Diqqat — bu shaxsning ongli faoliyatini muayyan ob’ektga yo‘naltirish va jamlash jarayonidir. Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda diqqatning shakllanishi eshituv analizatorining yetarli faoliyat ko‘rsatmasligi bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, ularning bilish faoliyatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.
Asosiy xususiyatlar:
Vizual diqqatning ustunligi:
Diqqat hajmining cheklanganligi:
Diqqatni ixtiyoriy boshqarish qiyinligi:

Slayd 4

Diqqatni rivojlantirishda maxsus metodlar va didaktik yondashuvlar muhim ahamiyatga ega.
Vizual metodlar
Rasm, piktogramma, sxema va jadvallardan foydalanish
Ranglar orqali asosiy axborotni ajratib ko‘rsatish
Psixik rivoji sust bolalar
Diqqatni jamlash metodlari va ulardan foydalanish usullari

Slayd 5

Diqqat buzilishlarining tipik ko‘rinishlari
Amaliyotda quyidagi holatlar tez-tez uchraydi:
Ko‘rsatmani to‘liq tushunmasdan ish boshlash
Topshiriqni oxirigacha bajarmaslik
Vizual ortiqcha detallarga berilib ketish
Tez charchash va qiziqishning pasayishi

Slayd 6

Diqqat rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda diqqatning shakllanishi bir nechta biologik, psixologik va ijtimoiy omillar bilan belgilanadi.

Asosiy omillar:
Eshitish nuqsonining darajasi (yengil, o‘rta, og‘ir, chuqur karlik)
Eshitish apparati yoki koxlear implantdan foydalanish
Nuqsonning kelib chiqish vaqti (tug‘ma yoki orttirilgan)
Nutqning rivojlanganlik darajasi
Maxsus pedagogik yordamning erta boshlanishi.
Oila muhitida muloqot sifati

Slayd 7

Ko‘rsatmalarni qisqa, aniq va vizual tayanch bilan berish
Ortikcha shovqin va vizual chalg‘ituvchilarni kamaytirish
Har 7–10 daqiqada faoliyat turini almashtirish
Har bir kichik yutuqni rag‘batlantirish
Xulosa (kengaytirilgan)
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda diqqat — maxsus pedagogik ta’sir orqali rivojlantiriladigan muhim psixik jarayondir. Vizual asoslangan, bosqichma-bosqich va individual yondashuv diqqatning barqarorligi, hajmi va ongli boshqarilishini ta’minlaydi.
Pedagog va tarbiyachi uchun tavsiyalar

Slayd 8

L. S. Vygotskiy fikricha
Mashhur psixolog Lev Semenovich Vygotskiy eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalardagi diqqat muammolarini biologik nuqsonning bevosita natijasi emas, balki ijtimoiy tajribaning cheklanganligi bilan izohlaydi. Uning ta’kidlashicha, bunday bolalarda diqqatning ixtiyoriy shakli yetarlicha rivojlanmasligi nutqiy muloqotning yetishmasligi bilan bog‘liq.
Vygotskiyga ko‘ra:
Diqqatning rivojlanishi nutq orqali boshqariladi
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda tashqi tayanchlar (imo-ishora, rasm, harakat) orqali diqqatni boshqarish samaraliroq.
Maxsus tashkil etilgan ta’lim diqqatni kompensatsiya qilish imkonini beradi.
U «kompensatsiya» tushunchasini ilgari surib, vizual diqqatning kuchayishi eshitishdagi nuqson o‘rnini qisman to‘ldirishini ilmiy asoslab bergan.

Slayd 9

R. M. Boskisning qarashlari
Surdopsixologiya fanining yetakchi namoyandasi Raisa Mixaylovna Boskis eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning diqqatini chuqur o‘rgangan olimlardan biridir. U diqqatning rivojlanishi eshitish nuqsonining:
Darajasi,
Kelib chiqish vaqti,
Maxsus ta’limning boshlanishi
Bilan bevosita bog‘liq ekanini ta’kidlaydi.
Boskis fikricha:
Kar bolalarda ixtiyorsiz diqqat yaxshi rivojlangan
Ixtiyoriy diqqat maxsus pedagogik ta’sirsiz sust shakllanadi
Vizual diqqat yuqori bo‘lsa-da, uning barqarorligi past bo‘lishi mumkin
Olim diqqatni rivojlantirishda o‘yin faoliyati va ko‘rgazmalilik yetakchi rol o‘ynashini alohida ta’kidlaydi.

Slayd 10

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 11

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda