Didaktikaning predmeti va vazifalari

Slayd 1

Didaktikaning predmeti. Predmeti va uning vazifalari.

Slayd 2

Reja:
Didaktika tushunchasi.
Boshlang’ich ta’lim didaktikasining xususiyatlari
Boshlang’ich ta’lim didaktikasi samaradorligi.

Slayd 3

Didaktika – pedagogik ta’lim nazariyasi
Didaktika – pedagogikaning mustaqil tarmog’i. Ta’lim nazariyasi, ya’ni maqsadlari, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillarini ishlab chiqish bilan shug’ullanadi. Didaktika pedagogikada ta’lim jarayonining umumiy qonuniyatlarini o’rganuvchi qismdir.

Slayd 4

Didaktika – pedagogikaning mustaqil tarmog’i. Ta’lim nazariyasi, ya’ni maqsadlari, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillarini ishlab chiqish bilan shug’ullanadi.

Slayd 5

Didaktika grekcha «didasko» – o’qitish, «didaskol» – o’rgatuvchi. «Didaktika»ning so’zma-so’z tarjimasi – ta’lim nazariyasi. Bu atamani nemis pedagogi V. Ratke (1571-1635) fanga kiritgan.

Slayd 6

Yaqin va O’rta sharqda Xorazmiy, Kindiy, Farobiy, Beruniy, Ibn Sino, Umar Hayyom kabi mutafakkirlarilmiy didaktikaga asos slogan bo’lsalar, Amos Kamenskiy shveysariyalik pedagog I. G. Pestalotsi, nemis pedagogigi A. Disterveglar Yevropada didaktikaning rivojlanishiga katta hissa qo’shdilar

Slayd 7

Xorazmiy shaxsning uzliksiz kamol topishi nazariyasini rivojlantirish borasida muhim xizmat qildi
Indiktuv va deduktiv tafakkurdagi nalohidalik hamda umumiylikning birligi prinspini asosladi

Slayd 8

Kindiy o’zining didaktik g’oyalarida hissiy va ratsiyonal bilishni ifodaladi. Hissiy bilish – umumiy narsalarni bilish ekanini ta’kidladi. Uning fikrich a, hissiy bilish faqat aql uchun material beradi.
Hissiy bilish insonning aqliga ko’maklashadi. Haqiqat –har qanday narsani va uning barqarorligini bilishning sababidir binobarin , hayotdagi mavjud hamma narsa haqiqiyligi bilan mavjuddir.
Haqiqatni bilish zarur va shunga ko’ra mavjud narsalarni bilish mumkin.

Slayd 9

Farobiy bilish faoliyatini tashkil etgan uning yozishicha yaxshi nazariyotchi uchta shartga rioya qilish kerak:
Mazkur fan asosida hamma prinsplarni to’liq bilish.
Mana shu prinsplardan vamazkur fanga doir ma’lumotlarni tegishlinxulosalar chiqara bilish.
Noto’g’ri nazariyani rad eta bilish v ahaqiqatni yolg’ondan farqlash xatolarni to’girlash uchun fikrlarni tahlil qila bilish.

Slayd 10

Beruniy ta’kidlaganidek o’qitish izchil ko’rsatmali , maqsadga muvofiq bo’lishi va ma’lum tizimda olib borilishi lozim.
Binobarin ko’rsatmalilik ta’limning tushunarliroq v aqiziqarliroq bo’lishini ta’minlaydi tafakkurni rivojlantiradi.

Slayd 11

Abdulla Avloniy , ilm tarbiya jaraynida o’lashtiriladi va u yaxshi yomondan , ezgulikni yovuzlikdan , joizni nojoizdan farqlashni beradi deb hisoblaydi.
U tarbiya va ta’limning birligi muammosini ishlab chiqdi. Avloniy ta’lim bilan tarbiya o’rtasida ozgina farq borligini aytgan bo’lsa ham , ular tana va jon singari bir-biriga chambarchas bog’liqdir deydi.

Slayd 12

Didaktikaning fundamental ilmiy asoslari ilk bor Ya. A. Komenskiy (1592 – 1670) tomonidan ishlab chiqilgan. U 1657 yilda chex tilida «Buyuk didaktika» asarini yozdi. Didaktika nomi ostida Komenskiy «Hammani hamma narsaga o’rgatish san’ati», deb tushundi.

Slayd 13

Didaktika
«Nima uchun o’qitish kerak?»;
«Nimani o’qitish kerak?»;
«Qanday o’qitish kerak?»;
«Kimlarni o’qitish kerak?»;
«Qayerda o’qitish kerak?»;
«Nimadan foydalanib o’qitish kerak?»

Slayd 14

Didaktika o’z oldiga o’qitishning o’quvchilarni har tomonlama tarbiyalash maqsadlariga javob beruvchi umumiy qonuniyatlarni bilib olish vazifasini qo’yadi.
Didaktikaning asosiy vazifasi yosh avlodni ilmiy bilimlar, ko’nikma va malakalar tizimi bilan qurollantirishdan iborat.

Slayd 15

Didaktikada ta’limni tashkil etishning:
Umumiy masalalari,
O’qitish jarayonining mohiyati,
Ta’limning mazmuni,
O’qitish qonuniyatlari,
O’qitish tamoyillari,
Metodlari,
Tashkiliy shakllari yoritiladi.

Slayd 16

Ta’limiy
Tarbiyaviy
Rivojlan-tiruvchi
O’qitishning vazifalari:

Slayd 17

Didaktikaning asosiy kategoriyalari
Ta’lim,
Ta’lim jarayoni
Ta’lim prinsiplari
Ta’lim metodlari
Ta’lim shakllari
Ta’lim vositalari
Bilim, ko‘nikma, malaka
O‘qitish, o‘qish

Slayd 18

O’zbekiston pedagogik fanlar tarkibida boshlang’ich ta’lim didaktikasi o’ziga xos xususiyatlarga ega. Bunda:
-7-11 Yoshli o’quvchilarni bilim olamiga olib kirish
-Mazkur yoshdagi o’quvchilarni jamiyatning talab va ehtiyojlariga mos ravishda o’qitish
-Boshlang’ich ta’limda eng zamonaviy va maqbul o’quv fanlarni qo’llash

Slayd 19

Boshlang’ich ta’lim didaktikasida asosiy e’tibor o’qitish va o’quvchilarning bilimlarini o’zlashtirishga qaratiladi. Shu sababli 2020-2021 o’quv yildan oshlab boshlang’ich ta’lim davlat standartlari ko’rib chiqildi va vao’quv fanlarni maqbulllashtirildi. Misol uchun: «Tarbiya»o’quv fani va «Informatika» fani yaratildi va ta’lim jarayoniga tatbiq etildi.

Slayd 20

Boshlang’ich ta’lim didaktikasida o’qitishning sifat va samaradorligiga erishish bosh maqsad hisoblanadi.
Fanlarning (hodisalarning , voqelikning faktlarning ) o’quvchilar tomonidan farqlanishi va o’zlashtirilishi.
Fanlar materiyallarini tushunish va ular asosida o’quvchilarning o’z bilimlarini boyitib borish.

Slayd 21

O’zbekiston boshlang’ich ta’lim didsaktikasida o’quvchilarning individual o’qitish uslublari muhim o’rin tutadi. Boshlang’ich ta’lim o’qituvchilarning har biri o’zining individual’qitish uslubiga ega.
Bunda quyidagi qonuniyatlar asosiy vazifani bajaradi:

Slayd 22

Reja:
1. Mavzularning tushuntirish va o’rgatish metodlari asosida yoritilishi
2. Har bir o’quvchining mavzularni o’zlashtirilishiga erishilishi.
3. O’quvchilarning yoshi ,jismoniy va ruhiyatlariga mos o’quv vositalarining tanlanishi
O’quvchilarning mustaqil ta;lim olishga yo’naltirish

Slayd 23

O’zbekiston Respublikasi prezidenti Sh. Mirziyoyevning tashabbusi bilan kitobxonlik qadriyati qayta tiklandi.
Unga ko’ra, boshlang’ich sinf o’quvchilariningkitob o’qishlari va ularni tahlil qilishlari boshlang’ich ta’lim didaktikasinin g tarkibiy qismiga aylandi.

Slayd 24

Boshlang’ich ta’lim didaktikasida o’qitishning oddiydan murakkablikka tamoyiliga asoslanadi:
Bunda o’quvchilarning bilim darajasi va ko’nikmasi bosqichma-bosqich rivojlanib borishga asosiy e’tibor qaratiladi
Boshlang’ich ta’limda masofaviy ta’lim, kompyuterli texnologiyali ta’lim kabilar keng qo’llanilmoqda

Slayd 25

Boshlang’ich ta’limda masofaviy ta’lim, kompyuterli texnologiyali ta’lim kabilar keng qo’llanilmoqda.
Shu sababli bunday texnologiyali ta’lim turlarining didaktikasini ishlab chiqish zarur.
Bu borada bizning yondashuv quyidagicha:
Kompyuter kabi texnik imkoniyatlar boshlang’ich ta’limda maqsad emas , balki vosita bo’lish kerak. Bunday yondashuv 7-11 yoshli o’quvchilarning ko’nikmasini shakllantiradi.

Slayd 26

O’zbekiston sharoitida boshlang’ich ta’lim didaktikasining samaradorligi quyidagilar bilan belgilanadi:
O’quv jarayonini eng yuqori talablar asosida tashkil etish
Boshlang’ich ta’limni professiyonal o’qituvchilar bilan ta’minlash
Boshlang’ich ta’lim davlat standartlarini qat’iy bajarish

Slayd 27

Oliy pedagogik ta’lim jarayonida bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilari boshlang’ich ta’lim didaktikasining samaradorligiga erishish ko’nikmasini egallashi lozim.
Buning uchun talabalar quyidagilarga amal qilishi kerak:
Boshlang’ich ta’lim bo’yicha bilimlarni egallash
1. Boshlang’ich ta’lim didaktikasiga oid qo’shimcha adabiyotlarni o’qsh

Slayd 28

«Boshlang’ich ta’lim» jurnali va «Ma’rifatgazetalari bilan muntazam tanishib borish
Ustozlardan boshlang’ich ta’lim didaktikasiga doir maslahatlar olish
Boshlang’ich ta’lim didaktikasining umumiy samaradorligi 4-sinf bitiruvchilarining bilim va ko’nikma darajasi bilan belgilanadi.

Slayd 29

Eslab qoldim:
__________
Menuchun muhim:
__________
Qo’llayman:
__________
«Aktivator – 3, 2, 1» metodi

Slayd 30

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 31

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda