Pedagogik nizolar va ziddiyatlar

Slayd 1

O’qituvchi kasbiy faoliyatida pedagogik nizolar va ziddiyatlar

Slayd 2

Reja:
Pedagogik nizo va uning sabablari
Pedagogik nizolarni oldini olish yo’llari
Kоnflikt vаziyatlаrdа qo‘llаnilаdigаn qоidаlаr

Slayd 3

Nizo – istaklari, qiziqishlari, qadriyatlari yoki tushunchalari mos kelmasligi sababli yuzaga keladigan ikki yoki undan ortiq sub’ektlar o’rtasidagi ijtimoiy o’zaro aloqalar shakli.

Slayd 4

Mojaroning tabiati
Konfliktso’zi dastlab to’qnashuv deb tushunilgan lotincha konfliktusdan olingan.
Konflikt- bu qarama-qarshilik, kurash, lekin turli shakllarda namoyon bo’ladi.
Mojaro- bu ikki yoki undan ortiq tomonlar o’rtasidagi kelishuvning yo’qligi.

Slayd 5

Mojarolarning asosiy sabablari
Tashkiliy omillar
cheklangan resurslar, ularning adolatsiz taqsimlanishi
maqsaddagi farq
huquq va majburiyatlarning noaniq taqsimlanishi
Vazifalarning o’zaro bog’liqligi
noqulay ish sharoitlari

Slayd 6

Mojarolarning asosiy sabablari
Shaxsiy omillar
qadriyatlar, xatti-harakatlar, hayotiy tajribalardagi farqlar
shaxsiy adovat
O’sish istiqbollari noaniq
professionallik darajasining yetarli emasligi
boshqaruv uslubi

Slayd 7

Nizoli vaziyat – ijtimoiy sub’ektlar o’rtasida haqiqiy qarama-qarshilikni yuzaga keltiruvchi insonlar manfaatlarining mos kelmasligi. Asosiy belgisi – nizo predmeti yuzaga kelishi, lekin hozircha ochiq faol kurashning yo’qligi.

Slayd 8

Nizoli vaziyatlarning turlari:
•Ta’sirning yo‘nalishiga ko‘ra: vertikal va gorizontal;
•nizoni hal qilish usuliga ko‘ra: antogonistik (g’oyalarning keskin kurashi) va kelishuvga olib keladigan nizolar;
•namoyon bo‘lish darajasiga ko‘ra: ochiq, yashirin, potensial, asosli;
•ishtirokchilar soniga ko‘ra: shaxsiy, shaxslararo, guruhlararo;
•kelib chiqish tabiatiga ko‘ra: milliy, etnik, millatlararo, ishlab chiqarish, hissiy-emotsional.

Slayd 9

Ishtirokchilarga nisbatan nizolarni to’rt turlari ko’rsatiladi:
Ichki shahsiy, shahsning kuchi bo’yicha tahminan teng motivlari, qiziqishlari, ishqibozligi, manfaatlarining kurashini aks ettiruvchi;
shahslararo, o’z hayotiy faoliyatida qarama-qarshi maqsadlarni amalga oshirishga intiluvchi shahslarni ifoda etadi;
guruhlararo, biri-biriga mos kelmaydigan maqsadlarni ko’zlagan va ularni amalga oshirish yo’lida bir-biriga to’sqinlik qiluvchi ijtimoiy guruhlar nizo tomonlari sifatida ishtirok etishlari bilan ajralib turadi;
shahsiy-guruhli–shahsning xulqi guruh qoidalari va maqsadlariga mos kelmasligi holatlarida yuzaga keladi.

Slayd 10

Nizolarning kelib chiqish sabablari:
Alohida shaxs va jamoatchilik manfaatlarining mos kelmasligi;
ayrim alohida jamoa a’zolari xatti-harakatlarining ijtimoiy, jamoaviy me’yorlarga zid kelishi (tartibsizlik, intizomning buzilishi va b.q.);
jamoa a’zolari qarashlaridagi nomuvofiqliklar;
ishni tashkil etish va mehnatga munosabatdagi farqlar;
o’quvchilar o‘rtasidagi vazifalarning to‘g‘ri taqsimlanmaganligi va h-zo.

Slayd 11

Pedagogik konflikt–pedagogik jarayonda shahslararo munosabatlarning keskinlashuvi natijasi sifatida yuzaga keluvchi muamoli vaziyatdir. Pedagogik konfliktlarning quyidagi shakllari yuzaga keladi:
O’quvchi-o’quvchi
O’quvchi-o’qituvchi
O’qituvchi-o’qituvchi

Slayd 12

Pedagogik jarayonning muhim ishtirokchisi o’quvchi bo’lib, ular orasidagi aksar konfliktlar kichik guruhlarda liderlikka intilish natijasida namoyon bo’ladi. Bunda shahslararo konflikt qoloq lider va guruhda e’tibor qozonayotgan ikkinchi lider o’rtasida vujudga kelishi kuzatiladi. Konfliktli vaziyat guruhdagi ikki lider o’rtasida vujudga kelib, ular konfliktga nafaqat o’zlarini, balki tarafdorlarini ham tortishi mumkin. Bu esa konfliktik miqyosini kengayishiga sabab bo’ladi. Ayrim hollarda ikki lider o’rtasidagi kofliktga tortilgan tarafdorlar hududiy manfaatlar doirasida yuzaga kelsa, shahslararo konfliktning ko’lami etnik yoki hududiy mojarolar darajasigacha ko’tarilishi mumkin.

Slayd 13

Pеdаgоg vа tа’lim оluvchi pоzitsiyalаrining to’g’ri kеlmаsligi ko’p kоnfliktlаrgа sаbаb bo’lаDI, shuning uchun kоnflikt vаziyatlаrdа qo’llаnilаdigаn sinаlgаn quyidаgi qоidаlаrni bilish kеrаk:
Birinchi qоidа. Kоnflikt vаziyatini o’z qo’ligа оlish. Bu emоtsiоnаl tаrаnglikni bаrtаrаf etishni аnglаtаDI. Buning uchun оrtiqchа jismоniy zo’riqishdаn, оrtiqchа xаtti-hаrаkаtlаrdаn hаlоs bo’lish kеrаk. Mimikа, pоzа, jеstlаr fаqаtginа оdаmning ichki kеchinmаlаrini ifоdаlаb qоlmаy, ungа tа’sir hаm ko’rsаtаDI. Shundаy qilib, tаshqi vаzminlik vа хоtirjаmlik!

Slayd 14

Ikkinchi qоidа. O’z хаtti-hаrаkаtlаri bilаn shеrigigа tа’sir ko’rsаtish. Bundа ishtirоkchining yuzini diqqаt bilаn o’rgаnib chiqish yordаm bеrаDI, fikrni jаMLаydi vа uning hоlаtini аniqlаshgа imkоn yarаtаDI.
Uchinchi qоidа. Hаmsuhbаtning хаtti-hаrаkаtlаri mоtivlаrini tushunа оlish. Аqliy tаhlilning ishgа sоlinishi emоtsiоnаl qizishni pаsаytirаDI. Yaхshisi hоlаtning murаkkаbligini tushungаnligini ifоdа etish (Mеn sizning hоlаtingizni tushunib turibmаn…), o’z hоlаtini tushuntirish (Shu mеni o’ylаntiryapti…) Ya’ni xаtti-hаrаkаtni dаrrоv bаhоlаmаng, оldin tug’ilgаn vаziyatgа bo’lgаn munоsаbаtingizni bildirishgа hаrаkаt qiling.

Slayd 15

To’rtinchi qоidа. Mаqsаdni muvоfiqlаshtirish. Tа’lim оluvchi bilаn sizni birlаshtiruvchi nаrsаni tеzrоq аnglаsh vа uni ko’rsаtish.
Bеshinchi qоidа. SаmаrаLI yеchim bоrligigа ishоnishingizni nаmоyish qiling. Vа nihоyat, kоnflikt hаl qilingаnidаn so’ng uni tаhlil qilib chiqing (sаbаbi vа оldini оlish yo’llаri).

Slayd 16

Nizoli holat bosqichlari:
Nizo oldi bosqich;
Nizoning o‘zi;
Nizodan chiqish

Slayd 17

Mojarolarni boshqarish
Ideal holda, pedagog konfliktni bartaraf etmasligi, balki uni boshqarishi va undan samarali foydalanishi kerak deb hisoblanadi. Bunday holda, pedagogning ishi quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
konfliktning sabablarini o’rganish;
konflikt ishtirokchilari sonini cheklash;
nizolarni tahlil qilish;
nizolarni hal qilish

Slayd 18

“Aktivator – 3, 2, 1″ metodi
Eslab qoldim:
__________
Menuchun muhim:
Qo‘llayman:

Slayd 19

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 20

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda