Tarbiya qonuniyatlari va tamoyillari

Slayd 1

Tarbiya qonuniyatlari va tamoyillari

Slayd 2

Reja:
Kirish.
Tarbiyatushunchasi , tarbiya ning maqsadi va unumiy vazifalari.
Tarbiyajarayoning o’ziga xos xususiyatlari.
Tarbiya jarayoning qonuniyatlari va tamoyillari..

Slayd 3

Tarbiya qonuniyatlari va tamoyillari
Tarbiya jarayoni inson hayotida eng muhim jarayonlardan biri bo‘lib, u shaxsning shakllanishi, ma’naviy-axloqiy yetukligi va jamiyat talablariga moslashuvi uchun poydevor bo‘lib xizmat qiladi. Tarbiya o‘zining maqsadi, mazmuni, metodlari va natijalari bilan doimo jamiyat taraqqiyoti, ijtimoiy munosabatlar, milliy qadriyatlar va zamonaviy talablarga bog‘liq holda amalga oshiriladi. Shu sababli tarbiya tasodifiy emas, balki muayyan qonuniyatlarga asoslanadi. Ushbu qonuniyatlar tarbiya jarayonining mohiyatini belgilab beradi, uni izchil, tizimli va samarali qilishga xizmat qiladi.

Slayd 4

Tarbiya qonuniyatlari deganda tarbiya jarayonida doimiy ravishda amal qiladigan, natijalarga bevosita ta’sir etuvchi ichki bog‘lanishlar tushuniladi. Ular tarbiya jarayonini ob’ektiv va sub’ektiv omillar birligi sifatida namoyon qiladi. Avvalo, tarbiya jarayoni jamiyat taraqqiyoti bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, uning mazmuni ijtimoiy-iqtisodiy sharoit va ma’naviy hayotdan kelib chiqadi. Jamiyat qanday bo‘lsa, tarbiya ham shunday xarakterga ega bo‘ladi. Shu boisdan ham tarbiya jarayonining asosiy qonuniyatlaridan biri uning ijtimoiy shartlanganligidir. Har bir davrning tarbiya maqsadi, mazmuni va metodlari jamiyat talabiga mos ravishda belgilanadi.

Slayd 5

Tarbiya jarayonining yana bir muhim qonuniyati uning uzluksizligidir. Tarbiya insonning butun hayoti davomida davom etadi. Bola bog‘chadan boshlab oila, maktab, mahalla va boshqa ijtimoiy muhit ta’sirida tarbiyalanadi. Shaxsning har bir bosqichida yangi talab va ehtiyojlar paydo bo‘ladi, shunga muvofiq tarbiya mazmuni ham o‘zgarib boradi. Demak, tarbiya hech qachon yakunlanmaydigan jarayondir, u hayotiy tajriba, o‘z-o‘zini tarbiyalash va ijtimoiy muhit ta’siri ostida uzluksiz davom etadi.

Slayd 6

Tarbiya jarayonining natijaviyligi ham uning muhim qonuniyatlaridan biridir. Tarbiya maqsadsiz bo‘lishi mumkin emas, u albatta aniq ijtimoiy va shaxsiy maqsadlarga yo‘naltiriladi. Shaxsda shakllanayotgan bilim, ko‘nikma, odat va fazilatlar tarbiya jarayonining natijasidir. Ammo bu natija doimo birdaniga ko‘zga tashlanmaydi, balki asta-sekinlik bilan yuzaga chiqadi. Shuning uchun tarbiya natijasi o‘zini uzoq muddatlarda namoyon qilishi mumkin.

Slayd 7

Tarbiya jarayoni shaxsning individual xususiyatlari bilan ham bog‘liqdir. Har bir o‘quvchining yoshiga, psixologik rivojlanish darajasiga, qiziqishlariga, iqtidoriga mos tarzda yondashilmasa, tarbiya samarasi past bo‘ladi. Shunday qilib, tarbiya jarayoni shaxsning rivojlanish qonuniyatlariga mos bo‘lishi zarur.
Qonuniyatlar bilan bir qatorda tarbiya tamoyillari ham muhim ahamiyat kasb etadi. Tarbiya tamoyillari – bu tarbiya jarayonini samarali tashkil etishga yordam beradigan umumiy qoidalar bo‘lib, ular pedagogik faoliyatning nazariy asosini tashkil etadi.

Slayd 8

Tarbiya tamoyillaridan biri maqsadlilik tamoyilidir. Tarbiya jarayoni doimo oldindan belgilangan maqsad sari yo‘naltiriladi. Maqsad qanchalik aniq va ravshan bo‘lsa, tarbiya shunchalik samarali kechadi. Bu tamoyil o‘qituvchi va tarbiyachidan aniq rejaga ega bo‘lishni talab qiladi.
Yana bir muhim tamoyil hayotiylik va amaliylik tamoyilidir. Tarbiya jarayoni real hayotiy voqelik bilan uzviy bog‘langan bo‘lishi kerak. O‘quvchilar hayotiy misollar, tajribalar, amaliy faoliyat orqali tarbiyalansa, ular olgan saboqlarini hayotda qo‘llash imkoniyatiga ega bo‘ladilar.

Slayd 9

Tarbiya jarayonining samaradorligini belgilovchi tamoyillardan biri izchillik va tizimlilikdir. Tarbiyaviy ishlar tasodifiy emas, balki rejali, bosqichma-bosqich, izchil tarzda olib borilishi zarur. Bu shaxsda barqaror odat va sifatlarni shakllantirishga yordam beradi.
Tarbiya jarayonida jamoatchilik va oila bilan hamkorlik tamoyili ham muhim hisoblanadi. Chunki tarbiya faqat maktab devorlari ichida cheklanib qolmaydi, balki oilada, jamoada, keng ijtimoiy muhitda davom etadi. Ota-onalar, mahalla, jamoatchilik va maktabning birgalikdagi sa’y-harakatlari tarbiyani samarali qiladi.

Slayd 10

Individuallashtirish va differensial yondashuv tamoyili ham tarbiyaning asosiy qoidalaridan biridir. Har bir bola o‘ziga xos qobiliyat va qiziqishlarga ega. Tarbiyachi shu xususiyatlarni inobatga olib, har bir o‘quvchiga mos metod va vositalarni qo‘llasa, tarbiya jarayoni yanada samarali bo‘ladi.
Tarbiya jarayonining yana bir tamoyili talabchanlik va hurmat birligidir. O‘qituvchi o‘quvchilardan intizom, tartib, bilim olish va yaxshi xulqni talab qilishi zarur, biroq shu bilan birga ularni shaxs sifatida hurmat qilishi, ularning fikriga quloq solishi lozim. Bu tamoyil tarbiyachi bilan tarbiyalanuvchi o‘rtasida ishonchli munosabat o‘rnatilishiga xizmat qiladi.

Slayd 11

Xulosa
Milliy va umuminsoniy qadriyatlarga asoslanish ham tarbiya jarayonining muhim tamoyillaridan biridir. Har bir jamiyat o‘z madaniy merosi, an’analari, qadriyatlariga ega. Tarbiya jarayoni shu qadriyatlar asosida olib borilishi bilan birga, umuminsoniy axloqiy me’yorlarga ham tayangan holda amalga oshiriladi. Bu shaxsni ham milliy, ham global miqyosda yetuk inson qilib tarbiyalashga xizmat qiladi. Shunday qilib, tarbiya qonuniyatlari va tamoyillari bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda tarbiya jarayonining mohiyatini tashkil etadi. Qonuniyatlar tarbiya jarayonining ichki bog‘lanishlarini ochib bersa, tamoyillar uni samarali tashkil etishning yo‘l-yo‘rig‘ini ko‘rsatadi. Bu qonuniyat va tamoyillarga amal qilingandagina tarbiya jarayoni o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga erisha oladi va jamiyat uchun yetuk, ma’naviy barkamol, faol fuqaroni shakllantirish imkonini beradi.

Slayd 12

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 13

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda