O’simliklar olami va tabiatdagi o’rni

Slayd 1

O’simliklar olami va ularning tabiatda tutgan o’rni.

Slayd 2

Reja:
O’simliklarning paydo bo’lishi
O’simliklarning tabiatda tutgan o’rni
O’zbekiston hududidao’simliklar qoplamining farqlanish hususiyatlari
Inson ehtiyojlarini qondirishda o’simliklarning o’rni.

Slayd 3

O’simliklar tabiatda juda keng tarqalgan, ular:
Quruqlikda Chuchuk hamada Sho’r suvlarda, Arktika va Antarktida uchraydi.
O’simliklar olami ikki guruhga: tuban o’simliklar va yuksak o’simliklarga bo’linadi.
Tuban o’simliklar- suvli muhitda yoki sernam yerlarda yashashga moslashgan.
Yuksak o’simliklar- quruqlikda yashashga moslashgan, muhim xususiyatlaridan biri –yashil rangda bo’lishidir.
O’simliklar foydalanish xarakteri bo’yicha quyidagi guruhlarga bo’linadi.

Slayd 4

Sanoatda foydalandigan: moyli, efir moyli, tolali, buyoq va kauchiklilar
Yem-hashak o’simliklari: (Chorvachilikda o’ta muhim)
Tuban o’simliklar: bakteriya, zamburug’lar tashkil etadi
Dorivor o’simliklar: yovvoyi holda o’suvchi va madaniy o’suvchi o’simliklar (choy, kofe, shokolad)
Oziq-ovqat o’simliklari: boshqoqli, dukkakli, meva, rezvor-meva va sabzovotlar

Slayd 5

O’simlik tanasi ildiz, poya, barglardan tashkil topgan.

Slayd 6

Slayd 7

Gulli o’simliklarning asosiy belgilaridan biri ularda gul hosil bo’lishidir. Gul — bu shakli o’zgargan novda hisoblanadi. Gulli o’simliklarning jinsiy ko’payishi gul yordamida amalga oshadi.

Slayd 8

Gulli o’simliklar
Yer yuzida gulli o’simliklarning 240 mingdan ortiq turi uchraydi.
Yer sharining turli iqlim sharoitlariga yaxshiroq moslashgan va shu sababli keng tarqalgan.
O’simliklarni turli shakllarda uchratish mumkin, masalan, gulli o’simliklardan daraxt, buta, chala buta hamda o’t o’simliklar shular jumlasidandir

Slayd 9

Daraxt deganda poyasi yog’ochlangan va yaxshi shakllangan, asosiy tanaga ega bo’lgan ko’p yillik o’simlik tushuniladi
Buta poyasi yo’g’ochlangan, ammo asosiy tanaga ega bo’lmagan ko’p yillik o’simlikdir
Ular bir nechta poya chiqaradi (atirgul, .na’matak, maymunjon va b)

Slayd 10

Chala buta deb poyasining ostki qismi yog’ochlangan, yuqorigi qismi esa har yili kuzda qurib qoladigan ko’p yillik o’simlikka aytiladi (shuvoq, izen va b.)
O’t –o’simliklar ko’p yillik, ikki yillik, bir yillik va qisqa umrli (1—2 oy davomida dayot kechiruvchi) o’simlik guruhlariga ajratiladi

Slayd 11

Slayd 12

Bu mintaqa o’simligi o’sha xudud geomorfologik tuzilishiga, iqlimiy xususiyatlariga, tuproq qoplamiga bog’liq xolda moslashgan.
Cho’l mintaqasi: dengiz sathidan 200-300 m.
Cho’l mintaqasi qumli, toshloq cho’llar, qisman sho’rxok va taqir hamda to’qaylardan tashkil etadi.
Qumli cho’lda: Juzg’un, quyonsuyak, iloq, selin, saksovul kabi o’simliklar o’sadi.
Toshloq cho’llar- burgan, shuvoq, sag’an, seta, isiriq kabilar o’sadi.
Sho’rxok va taqir- boyalch, burgan, sarisazan, qorasho’ra, sho’r ajriq, qora saksovul, yulg’un, baliqko’z va boshqalar.
Cho’l to’qay- Qizilmiya, chuchukmiya, ajriq, yantoq, qamish, qo’g’a, kendir, tol, jiyda, yulg’in, ilonpechak, qo’ypechaklar.

Slayd 13

Adir mintaqasi dengiz sathidan 500 metrgacha bo’lgan joylarni o’z ichiga oladi.
Cho’lga nisbatan o’simlik turlari ko’p bo’lib, qalin. 1Km² 15-20 turga mansub bo’lgan 30 ming individ uchraydi.
Qo’ng’irbosh, yaltirbosh, no’xatak, chuchmoma, lola, oqquvray, gulxayri, sasir, qoqi kabilar iyul oyigacha vegetasiyani davom ettiradi.
Shuvoq, yovvoyi bug’doy, yovvoyi arpa, jasmin, chalov, mingbosh, achchiqmiya, otquloq, zubturum, karrak, yer sovun va boshqalar.
Adrining chiya, na’matak, do’lana, bodomcha, pista, qirbo’g’im, tol va teraklar majud.

Slayd 14

Tog’ balandlik mintaqasi: 1000- 3000 m gacha.
Quyi qismida: bug’doyiq, kovrak, oqso’hta, ko’kcho’p, gulxayri, lolalar, arslonquyruq, chayir, yalpiz, shuvoq, va boshqalar.
Daraxtlardan: archa, zarang, yovvoyi olma, bodom, o’rik, tog’olcha, do’lana, terak,
Butalardan: na’matak, irg’ay,zirk, maymunjon, yovvoyi uzum, anor va anjir va boshqalar.
Dorivor o’simliklardan: tog’ piyozi, anzur piyoz, zira, rovoch, taran, tuyayaproq, tog’ janbuli, kiyik o’t va boshqalar.

Slayd 15

Yaylov balandlik mintaqasi- 3000 metrdan baland. Subalp va alp o’tloqlari mavjud.
Qo’ng’irbosh, mushukquyruq, yovvoyi arpa, yovvoyi suli, qo’ziquloq, oq momiq, qo’qongul, chayir, shuvoq, tikonli astragal va boshqalar o’sadi.
3500 Metrdan yuqorida gunafsha, qoqio’t, yulduzo’t, sariq ayqtovon, yovvoy ko’knori, qiziltikon, toshyorar kabilar o’sadi.

Slayd 16

Slayd 17

Slayd 18

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 19

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda