Eksperimental tadqiqotlar natijalariga ishlov berish

Slayd 1

Eksperimental tadqiqotlar natijalariga ishlov berish.

Slayd 2

Reja:
Eksperimental tadqiqotlarning asosiy bosqichlari
Natijalarni qayta ishlash usullari
Natijalarning talqini va umumlashtirish
So‘roqnoma savollariga javob berish shakllari

Slayd 3

Eksperimental tadqiqotlarning asosiy bosqichlari
Tadqiqot maqsadi va gipotezalarni aniqlash
Tadqiqot metodikasini ishlab chiqish va rejalashtirish
Eksperimentni o‘tkazish va ma’lumotlarni yig‘ish

Slayd 4

Ma’lumotlarni tahlil qilish va statistik ishlov berish
Grafik va jadval ko‘rinishidagi natijalarni tayyorlash
Ma’lumotlar aniqligini baholash va xatoliklarni tahlil qilish
Natijalarni qayta ishlash usullari

Slayd 5

Natijalarning talqini va umumlashtirish
Natijalarni ilmiy nazariyalar bilan solishtirish
Eksperimental xulosalarni chiqarish
Amaliy va nazariy tavsiyalar ishlab chiqish

Slayd 6

So‘roqnoma savollariga javob berish shakllari
Yopiq savollar: variantli javoblar
Ochiq savollar: erkin matnli javoblar
Likert shkalasi: baholash o‘lchovlari yordamida respondentlarning fikrini aniqlash
Bir necha javob tanlash imkoniyati bo‘lgan savollar

Slayd 7

Hajmiga ko‘ra, ya’ni so‘roq qilinuvchi respondentlar miqdoriga ko‘ra: o‘z navbatida bu tur yalpi hamda saylanma bo‘ladi;
Tadqiqotchining respondent bilan muomala qilish usuliga ko‘ra so‘rooma asosida fikr olish shaxsiy (yuzma-yuz), guruhli, alohida va sirtqi bo‘lishi mumkin;
Tarqatish usuliga ko‘ra – pochta orqali yuboriladigan yoki tarqatma bo‘ladi
So‘roqnoma orqali fikr olishning rang-barang turlari mavjud bo‘lib, ularni muayyan belgilariga ko‘ra guruhlarga taqsimlash mumkin. Uning quyidagi turlari bor:

Slayd 8

So‘roqnoma asosida fikr olishning har bir turini alohida-alohida ko‘rib chiqamiz.
Yalpi usul respondentlarning hammasiga yoppasiga so‘roqnomalar tarqatishni nazarda tutsa, saylanma usul so‘roqlanuvchilarning tanlab olingan ommasi orasida o‘tkaziladi. Bu usul boshqalariga nisbatan ancha keng tarqalgandir. Shaxsiy usul tadqiqotchi bilan so‘roqlanuvchining bevosita muomalasiga asoslangan, ya’ni so‘roqnoma to‘ldirilayotgan paytda tadqiqotchi shu erda bo‘ladi. Bu usul varaqalarning to‘g‘ri to‘ldirilishi hamda to‘liq qaytarib berilishi uchun imkon yaratadi. Guruhli usulda kishilarning katta guruhini bir vaqtning o‘zida so‘roqqa tutish mumkin bo‘ladi, natijada, qisqa vaqt ichida ko‘p material to‘planadi. Ammo bu tur ham muayyan nuqsonlarga ega: jamoaviy suhbat, masalalarni muhokama qilish so‘roqnoma asosida fikr olish samaradorligiga ta’sir ko‘rsatadi.

Slayd 9

Maqsadni belgilash: Tadqiqotning asosiy vazifalari va qanday natijalarga erishmoqchi ekanligingizni aniqlash. Bu bosqichda gipoteza tuziladi va tadqiqotning asosiy yo‘nalishi belgilanadi.
Eksperimentni rejalashtirish: Tadqiqotda foydalaniladigan metodlar, texnikalar va vositalarni tanlash. Eksperiment qatnashchilari, uskunalari va vaqt bo‘yicha reja tuzish.
Ma’lumot yig‘ish: Tajriba o‘tkazish jarayonida amaliy natijalarni yig‘ish, kuzatish, so‘rovnoma, o‘lchovlar va boshqa usullardan foydalanish.
Eksperimental tadqiqotlarning asosiy bosqichlari

Slayd 10

Natijalarni qayta ishlash usullari
Statistik tahlil: To‘plangan ma’lumotlarni matematik usullar yordamida qayta ishlash. Statistik ko‘rsatkichlar (o‘rtacha qiymat, mediana, dispersiya) aniqlanadi.
Grafik va jadval: Ma’lumotlarni ko‘rgazmali qilish uchun grafiklar, diagrammalar, jadvallar orqali natijalarni taqdim etish.
Xatoliklarni tahlil qilish: Eksperiment jarayonida sodir bo‘lgan noaniqliklar va xatoliklarni aniqlash, ularni hisobga olish va ularga tegishli tavsiyalarni ishlab chiqish.

Slayd 11

Natijalarning talqini va umumlashtirish
Ilmiy gipotezalarni tasdiqlash yoki rad etish: Olingan natijalar asosida dastlabki gipotezalar tekshiriladi va ular tasdiqlanadi yoki rad etiladi.
Xulosalar chiqarish: Ma’lumotlarning asosida muhim xulosalar chiqarish va ularni ilmiy muhitda muhokama qilish uchun tayyorlash.
Amaliy qo‘llanilishi: Tadqiqot natijalaridan amaliyotda foydalanish usullari haqida tavsiyalar berish va kelajak tadqiqotlari uchun yo‘nalishlarni belgilash.

Slayd 12

So‘roqnoma savollariga javob berish shakllari
Yopiq savollar: Respondentlar tanlab olishi mumkin bo‘lgan oldindan belgilangan javob variantlari beriladi (masalan, «ha» yoki «yo‘q»).
Ochiq savollar: Respondentlarga erkin javob berish imkoniyati beriladi, bu ularning shaxsiy fikrini bildirishga imkon yaratadi.
Likert shkalasi: Respondentlar biror hodisaga nisbatan munosabatlarini aniqlash uchun baholash shkalasi (masalan, 1dan 5gacha bo‘lgan ball tizimi) qo‘llaniladi.
Ko‘p variantli javoblar: Respondent bir nechta javoblarni tanlashi mumkin bo‘lgan savollar (masalan, «bir nechta to‘g‘ri javoblar» ni tanlash).

Slayd 13

Maxsus usuliy tadqiqotlar ko‘rsatishicha, savolning tuzilishi ma’lumotlar sifati uchun katta ahamiyatga ega. Savollar ham, javob variantlari ham tushunarli, ravon tilda yozilishi, faqat bir ma’noda tushunilishi kerak. Savol ochiq bo‘ladimi, yopiqmi, qo‘shimchami, undan qat’i nazar, uning og‘zaki shakli tadqiqotchi va so‘roqlanuvchi orasidagi ikki taraflama muomala imkonini kafolatlashi kerak.

Slayd 14

Eksperimental tadqiqotlarning asosiy bosqichlari
Maqsad va Vazifalarni Belgilash
Tadqiqot Maqsadlari: Tadqiqotning maqsadlarini aniqlash jarayoni. Bu jarayonda tadqiqotda nimalarga erishmoqchi ekanligingiz belgilanishi zarur. Masalan, biror fenomenning o‘zgarish sabablarini aniqlash.
Gipoteza Tuzish: Tadqiqot uchun asoslangan taxminlar. Gipoteza, biror hodisa yoki fenomenning qanday sabablar bilan bog‘liqligini taxmin qiladigan xulosadir. Masalan, «X ta’siri Y’ni kuchaytiradi» shaklidagi gipotezalar.

Slayd 15

Eksperimentni Rejalashtirish
Metodologiya: Tadqiqotda foydalaniladigan metodlar va usullarni belgilash. Bu jarayonda eksperiment uchun kerakli metodologik yondashuvlar ko‘rib chiqiladi.
Ishchi Guruh: Tadqiqotda qatnashadigan xodimlar ro‘yxati va ularning vazifalari. Har bir a’zo o‘zining roli va mas’uliyatini bilishi kerak.
Materiallar va Uskunalar: Eksperimentda foydalaniladigan materiallar, dasturlar, jihozlar va uskunalar ro‘yxati tayyorlanadi.
Vaqt Rejalashtirilishi: Tadqiqot jarayonining davomiyligi va vaqt jadvali. Bu jarayonda har bir bosqichning muddatlari belgilanishi zarur.

Slayd 16

Ma’lumot Yig‘ish
Kuzatish: Amaliy tadqiqot jarayonida ko‘rsatiladigan parametrlar va natijalarning to‘g‘ri qayd etilishi. Kuzatish davomida, har bir muhim ma’lumot aniq qayd etilishi kerak.
So‘rovnoma va Testlar: Respondentlardan ma’lumot olish usullari. Bu jarayonda so‘rovnomalar yordamida odamlarning fikr va xulq-atvorlari o‘rganiladi.
O‘lchovlar: Eksperiment jarayonida ko‘rsatiladigan o‘lchovlar va parametrlar, masalan, vaqt, tezlik, kuch, va h. K.

Slayd 17

Statistika Tahlili
Deskriptiv Statistika: Olingan ma’lumotlarni tasvirlash (o‘rtacha, dispersiya). Bu statistik tahlil, ma’lumotlar to‘plamining umumiy ko‘rinishini beradi.
Inferensial Statistika: Olingan natijalarni umumlashtirish va gipotezalarni tekshirish uchun qo‘llaniladi. Bu metodlar orqali olingan ma’lumotlar asosida muayyan xulosalar chiqariiladi.
Vizualizatsiya
Grafiklar va Diagrammalar: Olingan ma’lumotlarni ko‘rgazmali tarzda taqdim etish. Vizualizatsiya, natijalarni tushunarli va ta’sirchan tarzda taqdim etish uchun zarur.
Jadval: Ma’lumotlarni tartibga solish va solishtirish. Jadval yordamida ma’lumotlar oson ko‘rilishi va solishtirilishi mumkin.
Xatoliklarni Tahlil Qilish
Sistematik va Tasodifiy Xatoliklar: Xatoliklar manbalarini aniqlash. Tadqiqot jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xatoliklar haqida ma’lumot.
Xatoliklarni Kamaytirish Usullari: Natijalarni yaxshilash bo‘yicha tavsiyalar. Bu jarayonda xatoliklarni kamaytirish usullari haqida tavsiyalar keltiriladi.
Natijalarni Qayta Ishlash Usullari

Slayd 18

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 19

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda