Aminokislotalarning tuzilishi va xossalari

Slayd 1

Aminokislotalarning tuzilishi va xossalari

Slayd 2

Oqsillar aminokislotalardan tuzilgan boʻlib, oqsil tarkibiga kiruvchi koʻpgina aminokislotalar moddalar almashinuvida ishtirok etib, ular ovqatlar bilan organizmga tushishi yoki moddalar almashinuvida organizmda sintezlanishi mumkin.
Bunday aminokislotalar almashtirish mumkin boʻlgan aminokislotalar deb ataladi.
Ayrim aminokislotalar organizmda sintezlanmaydi, ular faqat bilan organizmga tushishi mumkin. Bunday aminokislotalar almashtirib boʻlmaydigan aminokislotalar deb ataladi.

Slayd 3

Aminokislotalar tarkibidagi 2 ta funktsional guruhning bir-biriga nisbatan joylashishiga qarab a-, b- va g-aminokislotalar boʻladi. M-n:

Slayd 4

Asiklik aminokislotalar:
A) monoaminomonokarbon kislotalar;
B) monoaminodikarbon kislotalar;
D) diaminodikarbon kislotalar
Yopiq zanjirli, yaʼni siklik aminokislotalar

Slayd 5

Glitsin aminokislotasidan tashqari, barcha aminokislotalarning bitta yoki ikkita uglerod atomlari bilan birga 4 ta har xil radikallari mavjud boʻlib, ularning stereoizomerlari borligini koʻrsatadi. Ular ham qutblangan nurni oʻngga (+) yoki chapga (-) buradi. D va L qatorlarga boʻlinadi.

Slayd 6

Shunga muofiq, ular ham kislotalar, ham asoslar bilan reaksiyaga kirishadi. Aminokislotalarning suvdai eritmalarida bir vaqtning oʻzida ular ham musbat, ham manfiy ionlangan boʻladi. Aminokislotalarning bunday holatiga svitterion deb ataladi.
Aminokislotalar suvda yaxshi eriydi. Monoaminokarbonli aminokislotalar eritmasi neytral reaksiya bersa, monoaminodikarbonli aminokislotalar- kislotali reaksiya, diaminomonokarbonli aminokislotalar- ishqoriy reaksiyaga kirishadi.

Slayd 7

Ayrim aminokislotalar va ularning tuzilishi. Asiklik aminokislotalar: a) monoaminomonokarbon kislotalar.

Slayd 8

Slayd 9

Slayd 10

B) Monoaminodikarbon kislotalari:

Slayd 11

Kislota amidlari:

Slayd 12

D) Diaminomonokarbon kislotalar:

Slayd 13

2. Yopiq zanjirli aminokislotalar:

Slayd 14

Slayd 15

Qogʻoz xromatografiyasi uchun yuqori sifatli har qanday filtr qogʻozdan foydalanish mumkin. Aminokislotalarning ajratish va aniqlash usuli, ularning aralashmasini filtr qogʻozga tomizishdan va qogʻozning bir uchini tegishli organik erituvchiga tushirishdan iborat. Erituvchi filtr qogʻoz tomonidan shimiladi va oʻzi bilan birga aminokislotalarni koʻchiradi (ilashtiradi). Aminokislotalarni qogʻoz boʻylab koʻchirilish tezligi ularning ximiyaviy tuzilishiga, erituvchilarda erish darajasiga bogʻliq boʻladi. Ayrim aminokislotalar turli xil eritmalarda turlicha erish xususiyatiga ega. Odatda bu eritmalardan biri suv, ikkinchisi esa suvda toʻydirilgan organik erituvchi boʻladi (fenol, butil spirti va boshqalar). Odatda suv bilan aralashmaydigan yoki qisman aralashadigan organik erituvchilardan foydalaniladi.

Slayd 16

Qogʻoz xromatografiyasida aminokislotalar ikki usul yordamida ajratiladi. Bu pastga va yuqoriga harakat qiluvchi xromatografiya usulidir. Bundan tashqari yana bir tomonlama va ikki tomonlama xromatografiya usuli ham mavjud. Bir tomonlama xromatografiya usulida moddalarning ajralishi bir yoʻnalishda boʻladi. Bunda Rf yaqin boʻlgan aminokislotalar bir-biriga qoʻshilib 2 — 3 tadan boʻlib ajraladi. Ularni bir-biridan ajratish uchun ikki tomonlama xromatografiya usulidan foydalaniladi. Bunda ikkita organik erituvchi ishtirok etadi. Ajratish ketma-ket ikkita oʻzaro perpendikulyar yoʻnalishda olib boriladi.

Slayd 17

Filtr qogʻozdan uzunligi 12 — 14 sm va eni 1,5 sm keladigan lenta qirqiladi. Bu lentaning yuqori tomonidan igna bilan 15 — 20 sm ip oʻtqaziladi. Qogʻozni pastki qismidan 1 sm qoldirib toʻgʻri chiziq va uning oʻrtasiga diametri 0,5 sm boʻlgan aylana chiziladi. Aylana oʻrtasiga kapillyar yordamida 2 — 3 tomchi aminokislota aralashmasi tomiziladi. Tomchi tomizilgan joy havoda quritiladi. Uzunligi 18 —20 sm va diametri 2 sm boʻlgan probirkaning tubiga sekin-astalik bilan probirka devorlariga tekkizmasdan suv bilan toʻyintirilgan fenol eritmasidan 2 ML quyamiz. Tayyorlagan qogʻoz lentaning ipini ushlab turib probirkaga tushiramiz, bunda qogʻozning uchi erituvchiga 2 — 3 MM botib, qatʼiy ravishda vertikal turishi kerak. Probirkani probka bilan berkitib 40 — 50°S temperaturada 1,5 — 2 soat davomida termostatga qoʻyamiz.
Ish tartibi.

Slayd 18

Soʻngra xromatogrammaga ningidrinning 0,1 % LI eritmasi purkaladi yoki eritmaga botirib olinadi. Keyin 100°S temperaturada 5 — 10 minut davomida quritiladi. Xromatogrammada rangli dogʻlar hosil boʻladi. Dogʻlarning Rf i aniqlanib jadval (ilovaga qarang) dan qaysi aminokislota ekanligi aniqlanadi. Aminokislotalarning bir-biridan ajralishi aniq boʻlishi uchun odatda Rf bir-biridan koʻproq farq qiluvchi aminokislotalar aralashmasi olinishi kerak.
Reaktivlar:
Suv bilan toʻyintirilgan fenol eritmasi, ningidrinning 0,1% eritmasi, aminokislota aralashmasining 0,1% eritmasi, (80 % LI etil spirtida eritiladi).

Slayd 19

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 20

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda